မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာရေး နှင့် ရိုးရာဓလေ့

အနှစ်ချုပ်

✓Reviewed by Myo Min Oo မြန်မာ — ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာရေး နှင့် ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများ ဆိုသည်မှာ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ထွက်ရပ်မှ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် တစ်ထူးတစ်ခြားသောအမွေအနှစ်ဖြစ်ပြီး၊ UNFPA မြန်မာ၏ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၈၉.၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ရန်ကုန်မြို့သည် ဤယဉ်ကျေးမှုကြွယ်ဝမှု၏ နှလုံးသားနေရာဖြစ်ပြီး၊ ရှေးဟောင်းဘုရားစေတီများ၊ ရိုးရာပွဲတော်များ နှင့် နေ့စဉ်ဘဝဆောင်ရွက်ချက်များတွင် ဘာသာတရား၏ ရောင်ပြန်ဟပ်မှုကို ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့မြင်နိုင်သည်။ အကျဉ်းချုပ်မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ထေရဝါဒ...

1 min read

မာတိကာ

1 ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ဗဟိုကျမှု — မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာရေး၏ အဓိကအင်အား
2 Myanmar – Culture, Religion, Traditions — သမိုင်းနောက်ခံနှင့် ဘာဂံ ကာလ
3 Myanmar – Culture, Religion, Traditions — UNESCO မှတ်ပုံတင်မှုများနှင့် အသိအမှတ်ပြုချက်
4 ရိုးရာ ဘာသာရေး ဓလေ့ထုံးတမ်းများ — ရန်ကုန်မြို့ ဆက်ဆံမှုပုံရိပ်
4.1 ကျောင်းတိုက် ဓလေ့ထုံးတမ်းများ
4.2 ပွဲတော်များနှင့် ဘာသာရေး ချမ်းသာပွဲများ
5 ဓနိကာ ယဉ်ကျေးမှု — Myanmar – Culture, Religion, Traditions ၏ ထူးခြားသော ထင်ရှားမှု
6 မြန်မာ ဘာသာရေး ကွဲပြားမှု — ဗုဒ္ဓဘာသာ အပြင် ဘာသာတရားများ
7 မြန်မာ ရိုးရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းများ — နေ့စဉ်ဘဝတွင် ကျင်းပဆဲ
8 မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှု — ဓနိကာမှ လုံချည်ထိ ဝတ်ဆင်ပုံ ဓလေ့ထုံးတမ်းများ
9 မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းရေး — ၂,၂၀၀ ကျော် မှတ်တမ်းများ
10 Myanmar – Culture, Religion, Traditions — မကြာမီ ကာလ ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ၂၀၂၆ ခု ခေတ်ရေစီး
11 မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသောမေးခွန်းများ
11.1 မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိကဘာသာတရားက ဘာလဲ?
11.2 မြန်မာ သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို UNESCO ဘာကြောင့် မှတ်ပုံတင်ခဲ့သနည်း?
11.3 ဘာဂံသည် မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုတွင် ဘာကြောင့် အရေးကြီးသနည်း?
11.4 မြန်မာ့ ရိုးရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းများ ဆက်ရှင်သန်ဆဲလား?
11.5 ဓနိကာ (Thanakha) ဆိုတာ ဘာလဲ?
11.6 မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုကို နားလည်ရန် ရန်ကုန်တွင် ဘာကို ကြည့်ရှုသင့်သနည်း?
12 အဓိက သင်ခန်းစာများ
13 အရင်းအမြစ်များ

Reviewed by Myo Min Oo

မြန်မာ — ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာရေး နှင့် ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများ ဆိုသည်မှာ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ထွက်ရပ်မှ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် တစ်ထူးတစ်ခြားသောအမွေအနှစ်ဖြစ်ပြီး၊ UNFPA မြန်မာ၏ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၈၉.၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ရန်ကုန်မြို့သည် ဤယဉ်ကျေးမှုကြွယ်ဝမှု၏ နှလုံးသားနေရာဖြစ်ပြီး၊ ရှေးဟောင်းဘုရားစေတီများ၊ ရိုးရာပွဲတော်များ နှင့် နေ့စဉ်ဘဝဆောင်ရွက်ချက်များတွင် ဘာသာတရား၏ ရောင်ပြန်ဟပ်မှုကို ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့မြင်နိုင်သည်။

အကျဉ်းချုပ်မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် နက်နဲစွာ ချိတ်ဆက်နေပြီး သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် UNESCO က အမူရာ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်စာရင်းတွင် တရားဝင် မှတ်ပုံတင်ခဲ့သည်။ ဘာဂံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်သည် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရပြီး ကျပ်ကျပ်မတ်မတ် ၂,၂၀၀ ကျော် အမူရာ ယဉ်ကျေးမှုပစ္စည်းများ နိုင်ငံတွင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။

ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ဗဟိုကျမှု — မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာရေး၏ အဓိကအင်အား

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု တည်ဆောက်မှုတွင် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာသည် ဗဟိုနေရာမှ စိုးမိုးနေသည်။ UNFPA မြန်မာ၏ ၂၀၁၄ ပြည်လုံးကျွတ် သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာအရ နိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၈၉.၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြပြီး၊ ခရစ်ယာန် ၆.၃ ရာခိုင်နှုန်း၊ မူဆလင် ၂.၃ ရာခိုင်နှုန်း၊ ဟိန္ဒူ ၀.၅ ရာခိုင်နှုန်း နှင့် အနိမ်တ်ဝါဒ ၀.၈ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ဤသိပ်သည်းလွန်းသော ဘာသာဝင်အချိုး သည် မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဥပဒေ၊ ပညာရေး နှင့် နေ့စဉ်ဘဝ ကျင့်ထုံးများကို ပုံသွင်းသောအဓိကအင်အားဖြစ်သည်။

ကျောင်းများ (ကျောင်းတိုက်) သည် ရွာများ၏ ဆုံမှတ်ဖြစ်ကြပြီး ပညာရေး၊ တရားဓမ္မဆုံ နှင့် လူမှုဆက်ဆံရေး ဗဟိုဌာနများဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာနက ဖော်ပြသည့်အတိုင်း ဤဘာသာတရားသည် ကရုဏာ၊ မေတ္တာ၊ ကောင်းစေလိုမှု နှင့် ယုံကြည်ခြင်းဆိုင်ရာ တန်ဖိုးများကို မြှင့်တင်ပေးသည်။ ဤတန်ဖိုးများသည် ရန်ကုန်မြို့၏ ဒေသဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုမှ ဆောင်ကြဉ်းသော မြတ်မှုပြုသောဓလေ့ (ကမ္မဋ္ဌာနဓလေ့) ထိ အားလုံးတွင် ထင်ဟပ်နေသည်။

ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ရာခိုင်နှုန်း၈၉.၈% (UNFPA မြန်မာ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း)

မှတ်တမ်းတင်ထားသော အမူရာ ယဉ်ကျေးမှု အရေအတွက်၂,၂၀၀ ကျော် (မြန်မာ သတင်းနှင့် ပြောင်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဌာန ၂၀၂၄)

UNESCO သင်္ကြန် မှတ်ပုံတင် ခုနှစ်၂၀၂၄ (UNESCO ICH ဆုံးဖြတ်ချက် 19.COM 7.B.50)

ဓနိကာ ယဉ်ကျေးမှု UNESCO လျှောက်လွှာ အခြေအနေဆောင်ရွက်ဆဲ (၂၀၂၆) (UNESCO ICH မြန်မာ)

Myanmar – Culture, Religion, Traditions — သမိုင်းနောက်ခံနှင့် ဘာဂံ ကာလ

မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု၏ သမိုင်းနောက်ခံကို နားလည်ရန် ဘာဂံ ကာလ (ဒဿမ-ဆယ်သုံးရာစု) ကို ကြည့်ရှုရမည်ဖြစ်သည်။ UNESCO ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဗဟိုဌာနက ဘာဂံကို “ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ မြတ်မှုပြုဓလေ့ (Kammatic Buddhism) ၏ ရာစုနှစ်များတစ်လျှောက် ယဉ်ကျေးမှု အစဉ်အလာကို သရုပ်ဖော်ပြပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ အနုပညာနှင့် ဗိသုကာလက်ရာ တစ်ထူးတစ်ခြားစုဆောင်းမှုကို ပြသသည့် သန့်ရှင်းသောမြေ” ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ၁၁ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သော ဘုရားစေတီ ၃,၀၀၀ ကျော်သည် ဤကာလ၏ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းဆုံမှုကို သက်သေထူနေသည်။

ရန်ကုန်မြို့ကိုယ်တိုင်လည်း ဤသမိုင်းကြောင်းလိုင်ကို ဆက်ခံသည်။ ရွှေတိဂုံဘုရားကဲ့သို့ ဗိသုကာ မြတ်ကြီးများသည် ၁,၅၀၀ နှစ်ကျော် ဘာသာရေး ဓလေ့ထုံးတမ်းများ၏ ဆက်ဆံမှုကို ပြသသည်။ ရွှေတိဂုံ ပွဲတော် ဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် ပတ်သက်ပြီး ဤဝဘ်ဆိုဒ်တွင်လည်း အသေးစိတ်ဖော်ပြထားသည်။

Myanmar – Culture, Religion, Traditions — UNESCO မှတ်ပုံတင်မှုများနှင့် အသိအမှတ်ပြုချက်

မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှုကို နိုင်ငံတကာ ပလက်ဖောင်းပေါ်တွင် တင်မြှောက်မှုသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် မှတ်တိုင်တစ်ခုကို ထူနိုင်ခဲ့သည်။ UNESCO ၏ ဆုံးဖြတ်ချက် 19.COM 7.B.50 အရ မြန်မာ့ ရိုးရာနှစ်သစ်ကူး အသာသင်္ကြန်ပွဲတော်ကို UNESCO ၏ လူ့မူရာ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် ကိုယ်စားပြု စာရင်းတွင် တရားဝင် မှတ်ပုံတင်ထားပြီဖြစ်သည်။ ဤပွဲတော်သည် နှစ်ငါးရက်ကြာ ကျင်းပပြီး ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များပေါ် ရေလောင်းသောဓလေ့၊ သက်ကြီးသူများကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ ဒါနပြုခြင်း နှင့် ကျောင်းဝင်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်ဟု UNESCO က ဖော်ပြသည်။

သိကောင်းသည့် အချက်UNESCO ၏ ဖော်ပြချက်အရ သင်္ကြန်ပွဲတော်သည် ကုန်လွန်သောနှစ်၏ “အညစ်အကြေးများ” ကို ဆေးကြောပြီး ကိုယ်ပိုင်နှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြောင်းအဖြစ် ၁ မှ ၅ ဧပြီလ (ပုံမှန်) ကြားတွင် ကျင်းပသောပွဲတော်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ဓနိကာ ယဉ်ကျေးမှုသည်လည်း UNESCO ၏ နောက်ထပ်မှတ်ပုံတင်ချက် လျှောက်လွှာတွင် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။

UNESCO ၏ မြန်မာ အမူရာ ယဉ်ကျေးမှု စာမျက်နှာတွင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်ဖြစ်ဆဲဖြစ်သော ဓနိကာ ယဉ်ကျေးမှုကို နောက်ထပ် RM (Representative List) သင်္ကေတ တစ်ခုအဖြစ် တင်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဓနိကာသည် ထင်းနက်ကြောင်းများ မျက်နှာပေါ်တင်ကာ ဓနိကာသဖြင့် မွမ်းမံပြင်ဆင်ခြင်းဓလေ့ဖြစ်ပြီး မြန်မာ့ ချစ်ကြည်ရာ ယဉ်ကျေးမှု သင်္ကေတတစ်ခုဖြစ်သည်။

ရိုးရာ ဘာသာရေး ဓလေ့ထုံးတမ်းများ — ရန်ကုန်မြို့ ဆက်ဆံမှုပုံရိပ်

ကျောင်းတိုက် ဓလေ့ထုံးတမ်းများ

မြန်မာ့ ဘာသာရေး ဓလေ့ထုံးတမ်းများတွင် ကျောင်းတိုက်ကျောင်း ဆက်ဆံမှုသည် အဓိကနေရာတစ်ခု ယူသည်။ ကျောင်းတိုက်များသည် ဘာသာတရားသင်ကြားရေးမျှမဟုတ်ဘဲ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း တည်ဆောက်ရေး၊ ကာလပေါ် ပညာရေး နှင့် ဒါနပြုမှု (ကမ်ပေး) ဓလေ့ကိုပါ ထိန်းသိမ်းသည်။ ကလေးများ ရဟန်းဝတ်ခြင်း (သင်္ကာတ ဝတ်ဆောင်ပွဲ) သည် ယောက်ျားလေးအများ၏ ဘဝတွင် ဖြတ်သန်းရသောအရေးပါသောအဆင့်ဖြစ်သည်။

ပွဲတော်များနှင့် ဘာသာရေး ချမ်းသာပွဲများ

မြန်မာ့ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို ပေါင်းဆက်သောပွဲတော်များသည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး ပုံမှန်ကျင်းပသည်။ ဝါဆိုပွဲ၊ သီတင်းကျွတ်ပွဲ နှင့် တပေါင်းပွဲတော်တို့သည် ရန်ကုန်မြို့ ဘုရားစေတီများတွင် ကြီးကျယ်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ မြန်မာ့ ရိုးရာ အလှူပွဲ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဆက်ဆံမှုအကြောင်း ဤဝဘ်ဆိုဒ်တွင် ပြည့်ပြည့်ဝဝ ဖော်ပြထားသည်။

ရန်ကုန်မြို့ ဘုရားစေတီနား ရဟန်းသံဃာတော်များ နံနက်ချိန် ဆွမ်းခံကြသည့် မြင်ကွင်း

ဓနိကာ ယဉ်ကျေးမှု — Myanmar – Culture, Religion, Traditions ၏ ထူးခြားသော ထင်ရှားမှု

ဓနိကာ (Thanakha) ဆိုသည်မှာ ထင်းနက်ကြောင်းအမျိုးအစား တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၌ ၂,၀၀၀ နှစ်ကျော် ကြာ ကျင့်သုံးလာသည့် ရိုးရာ အလှပြင်ဓလေ့ တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ဤဓလေ့သည် ခေတ်သစ်ကာလတွင်လည်း ဆက်ရှင်သန်ပြီး မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု ကိုယ်ပိုင်ပုံရိပ်တစ်ခုဖြစ်လာသည်။ UNESCO ၏ မြန်မာ ICH မှတ်တမ်းတွင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ဓနိကာ ယဉ်ကျေးမှုကို RL (Representative List) အဖြစ် တင်ထားဆဲဖြစ်သည်ကို ဖော်ပြသည်။

ဓနိကာ ဆောင်းခြင်းသည် ကိုယ်ခန္ဓာ ထိန်းသိမ်းမှုနှင့် မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု ဆက်ဆံမှု နှစ်ရပ်လုံးကို တစ်ပြိုင်တည်း ဖော်ပြနိုင်သည့် ရိုးရာ ဓလေ့တစ်ခုဖြစ်သည်။

မြန်မာ ဘာသာရေး ကွဲပြားမှု — ဗုဒ္ဓဘာသာ အပြင် ဘာသာတရားများ

မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာပေါ်တွင် ကြီးကျယ်စွာ မတည်နေသော်လည်း ဘာသာကွဲပြားမှုသည်လည်း ထင်ရှားသည်။ UNFPA အာရှပစိဖိတ်က ဖော်ပြသည့်အတိုင်း ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းထုတ်ပြန်ချိန်တွင် ခင်ပြည်နယ်တွင် ခရစ်ယာန်ဝင်အချိုးသည် ပိုမိုများပြားကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဤဘာသာစုံ ထွက်ဦးချက်မှ မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှုသည် တမျိုးတည်းမဟုတ်ဘဲ အမျိုးမျိုးသော ဘာသာတရားနှင့် လူမျိုးစုများ၏ ပေါင်းစပ်မှုဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။

ဘာသာတရား	ရာခိုင်နှုန်း (၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း)	ပြည်နယ်/တိုင်းဒေသကြီး အဓိကနေရာ
ဗုဒ္ဓဘာသာ	၈၉.၈%	အများဆုံး — နိုင်ငံတစ်ဝှမ်း
ခရစ်ယာန်	၆.၃%	ခင်ပြည်နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်
မူဆလင်	၂.၃%	ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ရန်ကုန်
ဟိန္ဒူ	၀.၅%	ရန်ကုန်မြို့ အဓိကနေရာ
အနိမ်တ်ဝါဒ	၀.၈%	တောင်ကုန်းဒေသ လူမျိုးစုများ

မြင်းကြောင်း — UNFPA မြန်မာ ၂၀၁၄ ပြည်လုံးကျွတ် သန်းခေါင်စာရင်း

မြန်မာ ရိုးရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းများ — နေ့စဉ်ဘဝတွင် ကျင်းပဆဲ

Myanmar – Culture, Religion, Traditions ၏ ကျင်းပဆဲဓလေ့များသည် မြန်မာ့ နေ့စဉ်ဘဝ၏ အမျိုးမျိုးသောထပ်ဆင့်တွင် ထင်ရှားသည်။ အောက်ပါ ဓလေ့ထုံးတမ်းများသည် ရန်ကုန်မြို့ နှင့် နိုင်ငံတစ်ဝှမ်း ဆက်ဆံမှုပုံ ဖြစ်ကြသည်-

ကျောင်းကွဲပြားမှု ဓလေ့ — ကျောင်းသားများ ကျောင်းသို့ တက်ရောက်မတော်မူပါကလည်း ကျောင်းတိုက်သို့ ဒါနပြုကြသည်
ဆွမ်းကပ်ဓလေ့ — နံနက်ဆွမ်းကပ်ကြောင်းသည် ရန်ကုန်မြို့ ကျော်ကြားသောမြင်ကွင်းတစ်ခုဖြစ်သည်
ရေပက်ဓလေ့ (သင်္ကြန်) — UNESCO မှ မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် ကုန်လွန်သောနှစ်ကို ဆေးကြောသော ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့
ရဟန်းဝတ်ပွဲ (သင်္ကာတ) — မည်သည့် ယောက်ျားလေးမဆို ရဟန်းတပါးဝတ်ဆောင်ရသောဓလေ့ ဦးဆောင်ကူးမှ မိဘများ ကောင်းမှုရသည်ဟု ယုံကြည်ကြ
နတ်ကွမ်းပူဇော်မှု — ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရောနှောသော ရိုးရာ နတ်ကိုးကွယ်မှု ဓလေ့ဖြစ်သည်
ဓနိကာ ဆောင်ခြင်း — မျက်နှာပေါ် ဓနိကာ ခတ်ပြင်ဆင်ခြင်းသည် ကောင်းမြတ်မှု သင်္ကေတတစ်ခုဖြစ်သည်

ဤသည် အဘယ်ကြောင့် အရေးကြီးသနည်းမြန်မာ့ ရိုးရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းများသည် ပွဲတော်ကာလတွင်သာ ကျင်းပသောဓလေ့မဟုတ်ဘဲ နေ့တိုင်း အသက်ရှင်ဆောင်ရွက်နေသောဓလေ့ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ကဲ့သို့ မြို့ကြီးများတွင်ပင် ဤဓလေ့ထုံးတမ်းများသည် ခေတ်မီမှုနှင့် ထပ်တူပြုပြီး ဆက်ရှင်သန်နေသည်။

မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှု — ဓနိကာမှ လုံချည်ထိ ဝတ်ဆင်ပုံ ဓလေ့ထုံးတမ်းများ

မြန်မာ့ ဝတ်ဆင်ပုံ ဓလေ့ (Myanmar – Culture, Religion, Traditions ၏ မြင်နိုင်သောအပိုင်း) သည် ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု မပြတ်ဆက်ဆံနေသည်ကို ဖော်ပြသည်။ ယောက်ျားများ နှင့် မိန်းမများ နှစ်ဦးစလုံး ဝတ်ဆင်သော လုံချည် (longyi) သည် နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဝတ်ဆင်သောဝတ်ကောင်ဖြစ်ပြီး ဘာသာရေးနှင့် ပုဂ္ဂလိကဘဝ နှစ်ပါးလုံးတွင် အသုံးပြုသည်။ ရန်ကုန်မြို့ လူငယ်များကြား လုံချည် ဖက်ရှင် ခေတ်မီပုံစံ ထပ်မံ ရှင်သန်ကြောင်းကို ခေတ်သစ် လုံချည် ဖက်ရှင် ဝတ်ဆင်ပုံအကြောင်း ဤဝဘ်ဆိုဒ်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းရေး — ၂,၂၀၀ ကျော် မှတ်တမ်းများ

မြန်မာနိုင်ငံ၏ Myanmar – Culture, Religion, Traditions ဆိုင်ရာ ထိန်းသိမ်းရေးတွင် ဆိုင်ရာ ပမာဏ ကြီးမားလာသည်။ မြန်မာ သတင်းနှင့် ပြောဆိုဆက်ဆံရေး ဝန်ကြီးဌာနက ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်ချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂,၂၀၀ ကျော် သော အမူရာ ယဉ်ကျေးမှု မှတ်တမ်းများကို မှတ်ပုံတင်ပြီးဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ဤမှတ်တမ်းတင်မှုသည် အဆောက်အဦတင် မဟုတ်ဘဲ ဘာသာစကား၊ ကဒုန်တော်ချိုင်း အနုပညာ၊ ကညီ/ကရင် ဓလေ့ မှ ကမာကဆစ် ဈေးယဉ်ကျေးမှုထိ ကျယ်ပြန့်သောသတ်မှတ်ချက်ဖြင့် ဖမ်းဆုပ်ထားသည်။

UNESCO အသိအမှတ်ပြုမှု	ပစ္စည်း/နေရာ	မှတ်ပုံတင် ခုနှစ်/အခြေအနေ
ကမ္ဘာ့ အမွေအနှစ် (WHC)	ဘာဂံ မြင်ကွင်းကြီး	၂၀၁၉
လူ့မူရာ ယဉ်ကျေးမှု (ICH-RL)	မြန်မာ ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူး အသာသင်္ကြန်ပွဲတော်	၂၀၂၄
ICH-RL (ဆောင်ရွက်ဆဲ)	ဓနိကာ ယဉ်ကျေးမှု	၂၀၂၆ (လျှောက်ထားဆဲ)

မြင်းကြောင်း — UNESCO WHC နှင့် UNESCO ICH မြန်မာ ၂၀၂၄-၂၀၂၆

Myanmar – Culture, Religion, Traditions — မကြာမီ ကာလ ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ၂၀၂၆ ခု ခေတ်ရေစီး

၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု ခေတ်ရေစီးသည် ထိန်းသိမ်းရေး နှင့် နိုင်ငံတကာ အသိအမှတ်ပြုမှု ဦးစားပေးသောကြောင့် တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်နေသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် UNESCO မှတ်ပုံတင်ချက်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာ ဦးဆောင်မှုကို နိုင်ငံတကာပေါ်တင်ပြကာ ဓနိကာ ယဉ်ကျေးမှု ၂၀၂၆ မှတ်ပုံတင်ချက်ကို ဆောင်ရွက်ဆဲဖြစ်သည်။

မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှုသည် ခေတ်မီမှုနှင့် ရင်ဆိုင်ရသောကြောင့် ပျောက်ကွယ်ချင်ကွယ်ပျောက်မည်ဟု ထင်ကောင်းထင်မိပေမည့် ၂,၀၀၀ ကျော် ရိုးရာ မှတ်တမ်းများသည် ဆက်ရှင်သန်နေသော အမွေအနှစ်ကို ထင်ဟပ်စေသည်။

မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသောမေးခွန်းများ

မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိကဘာသာတရားက ဘာလဲ?

UNFPA မြန်မာ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ၏ ၈၉.၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်ကြပြီး ၎င်းသည် နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ ပညာရေး နှင့် နေ့စဉ်ဘဝကို ပြင်းထန်စွာ လွှမ်းမိုးနေသော အဓိကဘာသာတရားဖြစ်သည်။

မြန်မာ သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို UNESCO ဘာကြောင့် မှတ်ပုံတင်ခဲ့သနည်း?

UNESCO ၏ ဆုံးဖြတ်ချက် 19.COM 7.B.50 အရ မြန်မာ့ ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူး အသာသင်္ကြန်ပွဲတော်ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် RM (Representative List) တွင် မှတ်ပုံတင်ခဲ့သည်။ ပွဲတော်သည် ကုန်လွန်သောနှစ်ကို ဆေးကြောပြီး ရေသစ်ဆောင်မည့်ကြောင့် ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု တန်ဖိုးများ ဆက်ချိတ်မှုကို ယဉ်ကျေးမှု ကမ္ဘာ့သိုင်ကွင်းတွင် ထည့်သွင်းရပေသည်ဟု UNESCO က ရှင်းပြသည်။

ဘာဂံသည် မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုတွင် ဘာကြောင့် အရေးကြီးသနည်း?

UNESCO ကမ္ဘာ့ အမွေအနှစ်ဗဟိုဌာန၏ ဖော်ပြချက်အရ ဘာဂံသည် ဒဿမ-ဆယ်သုံးရာစုအတွင်း ကမ္မဋ္ဌာန ဗုဒ္ဓဘာသာ မြတ်မှုပြုဓလေ့ ၏ ရာစုနှစ်ကျော် ဆက်လက်မှုနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ အနုပညာ-ဗိသုကာ ၏ ထူးခြားသော စုဆောင်းမှုကို သရုပ်ဖော်ပြသည့် သန့်ရှင်းသောမြေဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။

မြန်မာ့ ရိုးရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းများ ဆက်ရှင်သန်ဆဲလား?

မြန်မာ သတင်းနှင့် ပြောဆိုဆက်ဆံရေး ဝန်ကြီးဌာနက ၂,၂၀၀ ကျော်သော မှတ်တမ်းများ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ ထိန်းသိမ်းစနစ်တွင် ရှိသည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ကျောင်းတိုက်ဓလေ့၊ ဆွမ်းကပ်ဓလေ့၊ ဝတ်ဆင်ပုံ ဓလေ့ နှင့် ပွဲတော်ကာလ ဓလေ့ထုံးတမ်းများ ရန်ကုန်မြို့ပင်တွင် နေ့တိုင်း ဆက်ရှင်သန်ဆဲဖြစ်သည်။

ဓနိကာ (Thanakha) ဆိုတာ ဘာလဲ?

ဓနိကာသည် ထင်းနက်ကြောင်းပင်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး မြန်မာ့ ဘာသာ ကိုးကွယ်ဓလေ့နှင့် ဆက်ဆက်ဆောင်ပေးသော ရိုးရာ အလှပြင် ဓလေ့ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် UNESCO ၏ RL (Representative List) မှတ်ပုံတင်ချက်ကို ဆောင်ရွက်ဆဲဖြစ်သည်။

မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုကို နားလည်ရန် ရန်ကုန်တွင် ဘာကို ကြည့်ရှုသင့်သနည်း?

ရွှေတိဂုံဘုရား၊ ရန်ကုန် ဗိုလ်တထောင် ဈေး (Bogyoke Market)၊ ရန်ကုန် ကိုလိုနီခေတ် အဆောက်အဦများ နှင့် လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ယဉ်ကျေးမှုတို့သည် Myanmar – Culture, Religion, Traditions ကို ထိတွေ့ ခံစားနိုင်မည့် ပထမဦးဆုံး တွေ့ဆုံမှတ်မိုင်တိုင်များဖြစ်သည်။ ရန်ကုန် ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦ လေ့လာရေး လမ်းညွှန်သည် ဤသိုင်ကွင်းအတွင်း သင်ဆောင်ဦးမည်ဖြစ်သည်။

အဓိက သင်ခန်းစာများ

Myanmar – Culture, Religion, Traditions ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၏ ရူပါရုံမှ ကြည့်မည်ဆိုလျှင် ပင်မ သင်ခန်းစာများမှာ-

ဗုဒ္ဓဘာသာသည် မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု၏ ဗဟိုဖြစ်သော်လည်း ဘာသာကွဲပြားမှုသည်လည်း ထင်ရှားသည်
UNESCO ၏ ၂၀၂၄ ခုနှစ် သင်္ကြန်မှတ်ပုံတင်မှုသည် မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှုကို နိုင်ငံတကာ ပလက်ဖောင်းပေါ်သို့ တင်မြှောက်ခဲ့သည်
ဓနိကာ ၂၀၂၆ ခုနှစ် UNESCO မှတ်ပုံတင်ချက်ကို ဆောင်ရွက်ဆဲဖြစ်ပြီး မြန်မာ့ ရိုးရာ ထိန်းသိမ်းမှုသည် တက်ကြွဆဲဖြစ်သည်
ဘာဂံ UNESCO ကမ္ဘာ့ အမွေအနှစ် ဌာနနှင့် ၂,၂၀၀ ကျော် မှတ်တမ်းများသည် ဘောင်ကျယ်သော ယဉ်ကျေးမှု ဆက်ခံမှုကို ထင်ဟပ်စေသည်
ရန်ကုန်မြို့သည် ဤ ယဉ်ကျေးမှု ဆက်ဆံမှု၏ နွေးထွေးသော ဇာတ်ကွက်ဖြစ်ပြီး ရှေးဟောင်း နှင့် ခေတ်သစ် ပေါင်းစပ်နေသည်

အရင်းအမြစ်များ

UNFPA မြန်မာ — ပြည်လုံးကျွတ် ဘာသာရေး သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ — ရယူသည် September 1, 2026
UNESCO ICH — မြန်မာ အမူရာ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် မှတ်တမ်း — ရယူသည် September 1, 2026
UNESCO ဆုံးဖြတ်ချက် 19.COM 7.B.50 — မြန်မာ သင်္ကြန်ပွဲတော် မှတ်ပုံတင်ချက် — ရယူသည် September 1, 2026
UNESCO WHC — ဘာဂံ ကမ္ဘာ့ အမွေအနှစ် ဌာန — ရယူသည် September 1, 2026
မြန်မာ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန — လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု — ရယူသည် September 1, 2026
မြန်မာ သတင်းနှင့် ပြောဆိုဆက်ဆံရေး ဝန်ကြီးဌာန — ၂,၂၀၀ ကျော် အမူရာ ယဉ်ကျေးမှု မှတ်တမ်းများ — ရယူသည် September 1, 2026
UNFPA အာရှပစိဖိတ် — မြန်မာ ဘာသာရေး သန်းခေါင်စာရင်း ဒေတာ ထုတ်ပြန်မှု — ရယူသည် September 1, 2026

မြန်မာ — ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာရေး နှင့် ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများ ပြည့်စုံ လမ်းညွှန် ၂၀၂၆

ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ဗဟိုကျမှု — မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာရေး၏ အဓိကအင်အား

Myanmar – Culture, Religion, Traditions — သမိုင်းနောက်ခံနှင့် ဘာဂံ ကာလ

Myanmar – Culture, Religion, Traditions — UNESCO မှတ်ပုံတင်မှုများနှင့် အသိအမှတ်ပြုချက်