ရန်ကုန် (ရန်ကုန်မြို့) — ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူများ ၂၀၂၆

ရန်ကုန် — တစ်ခါက ရန်ကုန် (Rangoon) ဟုလူသိများသည့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးမြို့ — သည် လူမျိုးစု၊ ဘာသာ၊ ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှု တို့၏ ဆုံမှတ်ကြီးတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ UNFPA မြန်မာနိုင်ငံ ရန်ကုန်တိုင်း သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ ၂၀၁၄ အရ ရန်ကုန်တိုင်း၏ လူနေမှု မြင်မာမှု နှုန်းသည် ၉၆.၆ ရာခိုင်နှုန်း ရောက်ရှိပြီး မြို့တော်၏ ပညာရေး ခြေလှမ်းမြင့်မားမှုကို ဖော်ပြသည်။ Rangoon, Burma (Yangon, Myanmar) – Culture, People ကို နားလည်လိုသော မည်သူမဆို ဤမြို့ကြီး၏ လူမျိုးစုံ ထွေပြားမှု၊ ဘုရားစေတီများ၊ ဈေးများ၊ ပွဲတော်များနှင့် နေ့စဉ်ဘဝ ပုံရိပ်ကို လေ့လာရမည် ဖြစ်သည်။

ရန်ကုန် (Rangoon, Burma) ၏ သမိုင်းနောက်ခံ

ရန်ကုန် ကို အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီ ကာလ (၁၈၂၄–၁၉၄၈) တွင် Rangoon ဟုခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ အပြီးတွင် အင်္ဂလိပ်တို့သည် ဤမြို့ကို ဗဟိုမြို့ဌာနချုပ်အဖြစ် ချဲ့ထွင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ Eye on Asia မြို့ပြဦးတည်ချက် အစီရင်ခံစာ တွင် ဖော်ပြချက်အရ ရန်ကုန်မြို့နယ် စုစုပေါင်း မြေဧရိယာသည် ၅၉၈.၇၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအစိုးရသည် Rangoon ဟူသော အမည်ကို ရပ်ငြိမ်းကာ ရန်ကုန် ဟူသော မူရင်းမြန်မာ ခေါ်တွင်မှုကို တရားဝင် ပြောင်းလဲ ခဲ့သည်။

ရန်ကုန် (Yangon) ၏ လူဦးရေနှင့် လူမျိုးစု ဖွဲ့စည်းမှု

Rangoon, Burma (Yangon, Myanmar) – Culture, People ဟူသော အကြောင်းအရာကို ဆွေးနွေးသောအခါ လူမျိုးစုစုံ ပေါင်းစပ်နေထိုင်မှုကို မဖြစ်မနေ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရသည်။ UNFPA ရန်ကုန်တိုင်း ၏ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အရ ရန်ကုန်တွင် ဗမာ လူမျိုးများ အများဆုံး နေထိုင်ပြီး တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ကရင်၊ မွန် နှင့် ရခိုင် လူမျိုးစုများ ထင်ရှားစွာ ပေါ်ထွက်နေကြသည်။ ထိုလူမျိုးစုစုံ ရောနှောမှုသည် မြို့တော်၏ ဈေးတန်းများ၊ ဘုရားစေတီများ၊ ဘာသာရေး နေရာများ နှင့် အစားအစာ ယဉ်ကျေးမှုကို ပြောင်မြောက်စွာ ဖောက်ထွင်းနေသည်။

ဗမာ လူမျိုး၏ ယဉ်ကျေးမှု ပဓာနနေရာ

ဗမာ လူမျိုးတို့သည် ရန်ကုန်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝတ်ပြုကိုးကွယ်ရေး၊ ဘာသာ စကား၊ ရိုးရာ ဝတ်စား ဆင်ယင်ရေး တို့ကို ဦးဆောင်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ရွှေတိဂုံဘုရားသည် ဗမာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှု၏ နှလုံးသားချင်းဆိုင်ရာ ချိတ်ဆက်မှုကို ကိုယ်စားပြုသောနေရာ ဖြစ်ပြီး ဤဘုရားကို ရွှေတိဂုံစေတီတော် တပေါင်းပွဲတော် နှင့် ချိတ်ဆက်ကာ နှစ်စဉ် ဝတ်ပြုပွဲများ ကျင်းပကြသည်။

တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယ အသိုက်အဝန်းများ

ရန်ကုန်တရုတ်ရပ်ကွက် (ချိုင်နာတောင်း) နှင့် နောင်ဒေါန်း (Little India) တို့သည် မြို့တော်အတွင်း လူမျိုးစုစုံ ရောနှောမှု၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများ ဖြစ်သည်။ ဤနေရာများတွင် တရုတ် ဘာသာ နှင့် တမီး၊ တယ်လူဂူ ဘာသာ စကားများ ကြားရပြီး ဘုရားကျောင်းများ၊ ဆိုင်ကျောင်းများ နှင့် ရိုးရာ အစားအသောက် ဆိုင်များ ကြွယ်ဝစုံလင်သည်။

ရန်ကုန်တွင် ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာများ

Rangoon, Burma (Yangon, Myanmar) – Culture, People ကို လေ့လာရာတွင် ဘာသာရေးက ဗဟိုတည်ရာ နေရာ ရှိသည်ကို မြင်တွေ့ ရသည်။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံများ အများစုသည် ဘုရားကျောင်းများ၊ ဂူဂျာရတ် ဟိန္ဒူ ကျောင်းများ၊ ရုရှားသမဒ္ဓဆာ ဘုရားကျောင်းများ နှင့် မော်လဝီ ဘာသာ ဝတ်ကျောင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားများ၏ ရနံ့ နှင့် မော်တော်ဆိုင်ကယ် ဆူညံသံ ရောစပ်နေသော ရန်ကုန် မြို့တော်သည် ဤ ဘာသာစုံ မြင်ကွင်းကို ချစ်မြတ် နိုးကြသောသူ မည်သူမဆို ဆွဲဆောင်မှု ရှိသည်။

ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝတ်ပြုမှုများသည် ရန်ကုန်၏ နေ့စဉ်ဘဝ တစ်ဝှမ်း ပြန့်နှံ့ ကြိုးကျင်နေသည်။ မနက်ခင်း ဆွမ်းကပ် ထွက်ကြသော ရဟန်းတော်များ၊ ညနေ ဘုရားဝတ်ပြု ထွက်ကြသော မိသားစုများ — ဤသည်တို့သည် ရန်ကုန် Rangoon ၏ ယဉ်ကျေးမှု ပုံသဏ္ဍာန်ကို ဖော်ညွှန်းနေသော မြင်ကွင်းများ ဖြစ်သည်။

ရန်ကုန်မြို့၏ ရိုးရာ ပွဲတော်ယဉ်ကျေးမှု

ရန်ကုန်၏ ပွဲတော်များသည် ကမ္ဘာ့ ယဉ်ကျေးမှု ပြမြင်ကွင်းပေါ်တွင် တောက်ပ လာနေသည်။ UNESCO အမူရာ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် ကော်မတီ မှ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် သင်္ကြန် (ထိန်ကြ) ပွဲတော်ကို ကမ္ဘာ့ အမူရာ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းရင်းနှင်းသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် သင်္ကြန်ပွဲသည် ထိုသတ်မှတ်ချက် ရရှိပြီးနောက် ပထမဆုံး ကျင်းပသော ဆောင်ပွဲ ဖြစ်သည် ဟု ဆင်ဟွာ သတင်းဌာန က တင်ပြခဲ့သည်။

ရန်ကုန်မြို့ ပွဲတော်များသည် မိမိတို့ ယဉ်ကျေးမှုကို ထိန်းသိမ်းနေသော လူ့ပြကွက်ကြီး ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ ကဏ္ဍပေါ်တွင် ဆက်လက် တောက်ပ နေမည် ဖြစ်သည်။

သင်္ကြန် ပွဲတော် အပြင် ရန်ကုန်တွင် တပေါင်းပွဲ (ရွှေတိဂုံဘုရား)၊ ဝေါင်းသိမ်းပွဲ (သီတင်းကျွတ်)၊ ကဆုန် ညောင်ရေသွင်းပွဲ၊ ဓမ္မစက်ကြာပွဲ တို့ကဲ့သို့သော ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘာသာရေး ပွဲတော်များ ဆက်တိုက် ကျင်းပမြဲ ဖြစ်သည်။ ထိုပွဲများတွင် မြင်မာနိုင်ငံ တစ်ဝှမ်းမှ ဒေသကျ နှင့် ခရီးသည်များ ရောရောနှောနှော ပါဝင်ကြသောကြောင့် Rangoon, Burma (Yangon, Myanmar) – Culture, People ကို ဖော်ဆောင်ရာ ရင်မြောက်ဖွယ် မြင်ကွင်းများ ဖြစ်ကြသည်။

ရန်ကုန်မြို့ ၏ ဈေးနှင့် အစားအသောက် ယဉ်ကျေးမှု

မြို့တော်ကြီးတွင် ဈေးဘဝ ဆိုသည်မှာ ယဉ်ကျေးမှု ထုတ်ကုန် တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဆည်တမံဈေး၊ ကန်တော်ကြီးဈေး၊ ဂျုံတင်းဈေး၊ ဗိုလ်တစ်ထောင်ဈေး တို့သည် ရန်ကုန်မြို့ ဈေးဓလေ့ ထုံးတမ်းများ၏ ကိုယ်ကောင်ဖောင်ဒေါင်း ဖြစ်ကြသည်။ ရန်ကုန် သမိုင်းဝင် မုန့်ဟင်းခါးဆိုင်များ မှ မြို့ ၏ ဒေသထွက် အစားအသောက် ယဉ်ကျေးမှု ကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ နားလည် နိုင်သည်။

မုန့်ဟင်းခါး၊ မုန်လာဟင်းချို၊ ဆီချောင်း မုန့်ဖောက်ခြင်း ဓလေ့များသည် ရန်ကုန် မနက်ဘဝ ၏ မပြောင်းမလဲ ရိုးရာ ဒြပ်စင်များ ဖြစ်သည်။ ညနေ ဆိုင်တန်းများတွင် ထမင်းကြော်၊ ကြက်ပင်ကြော်၊ ကျည်းသီးချဉ် ဟင်း နှင့် မုန်ညင်းဆီမွမ်း ပြောက် ငါးနပ် စသည့် မြော်ကြည့်ရတ ဟင်းသီးဟင်းရွက် ဟင်းချိုများ ရောင်းသောဆိုင်များ ရောနှောနေကြသည်။

ရန်ကုန်မြို့ ၏ ကိုလိုနီ ခေတ် ဗိသုကာ လက်ရာများ

Rangoon, Burma (Yangon, Myanmar) – Culture, People ဟူသော ဘာသာရပ်တွင် ကိုလိုနီ ခေတ် အဆောက်အအုံများ ကို ဖြစ်မနေ ထည့်သွင်းဆွေးနွေးရသည်။ ရန်ကုန်မြို့ဗဟိုရှိ Strand Road၊ Pansodan Road နှင့် Merchant Street တစ်လျှောက် ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီ ဒီဇိုင်း အဆောက်အအုံများ ကိုဖြတ်ကာ ခရီးသည်များ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဤအဆောက်အအုံများကို ရန်ကုန် ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံ လေ့လာပုံ လမ်းညွှန်မှ ပိုမိုသိရနိုင်သည်။

ရန်ကုန် ကလေး-လူငယ် ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ပညာရေး

ရန်ကုန်မြို့ ၏ ပညာရေး ခြေရာသည် Rangoon, Burma (Yangon, Myanmar) – Culture, People ဆွေးနွေးချက်တစ်ဝှမ်းတွင် ချန်မထားနိုင်သော ဒြပ်စင် ဖြစ်သည်။ UNFPA ကမ္ဘာ့ လူဦးရေ ဒေတာ အရ မြန်မာနိုင်ငံ ၂၀၂၅ ခုနှစ် စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၅၄.၉ သန်း ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်တွင် ပညာရေး ခြေလှမ်းမြင့်မားမှုဆောင်ရွက်ရန် ဆက်ဆံရေး ကွန်ရက်ကြီး ရှိသည်။ သို့သော် UNDP ၂၀၂၅ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာ အရ မြန်မာနိုင်ငံ အသက် ၁၈–၂၄ နှစ် လူငယ် ၄ ဦးတွင် ၃ ဦး — ၅ သန်းကျော် — သည် ပညာသင်ကြားမှု သို့မဟုတ် အလုပ်သင်တန်းမှ ပြင်ပ ဖြစ်နေကြောင်း ဖော်ပြထားသည်၊ ဤအချက်သည် ရန်ကုန် ၏ လူမှုဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ ကို ဆက်လက်ထိရောက်မည် ဖြစ်သည်။

ရန်ကုန်မြို့ ၏ မြင်မာမှု နှုန်း ၉၆.၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဒေသအတွင်း မြင့်မားဆုံး ဖြစ်ပြီး ဤ မြို့ကြီးကို ပညာရေး ဗဟို ဖြစ်သည် ဟု ခိုင်ခိုင်မာမာ ဖော်ပြသည်။

ငလျင်ကပ် ဆိုးဝါးပြီးနောက် ရန်ကုန် ယဉ်ကျေးမှု ပြန်လည်ထူထောင်ရေး

၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်တွင် ဗဟိုမြန်မာပြည်ကို ၇.၇ မဂ္ဂနီကျ တုန်ခါမှု ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ၁၅ သန်းကျော် ကို ထိရောက်ခဲ့ကာ အဆောက်အအုံ ၅ သိန်းကျော် ပျက်စီးခဲ့ကြောင်း UNESCO ငလျင်ကပ် ဆန်းစစ်ချက် တာဝန် က ဖော်ပြခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့ တိုက်ရိုက် ထိခိုက်မှုနည်းသော်လည်း ငလျင် ၏ ဆိုးကျိုးသည် မြို့ပြ ယဉ်ကျေးမှု ဘဝနှင့် ဘုရားစေတီ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး အစီစဉ်များကို ထိသည်။ UNESCO ၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် ရှေးဟောင်း ယဉ်ကျေးမှု အဆောက်အဦများ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး ဆောင်ရွက်မှုများ ကောင်းစွာ ဆောင်ရွက်ပေးလျက် ရှိသည်။

Rangoon, Burma (Yangon, Myanmar) – Culture, People — လူမှုဘဝ ပုံသဏ္ဍာန်

ရန်ကုန်မြို့ ၏ လူနေမှုပုံသဏ္ဍာန်သည် ရိုးရာ ကျေးလက် ဘဝ နှင့် ခေတ်မီ မြို့ပြ တပ်ပြော ဘဝ ကြား ကူးသန်းနေသည်။ ရိုးရာ လက်ဖက်သုပ် ကဲ့သို့သော ပွဲတော် ဟင်းများမှ ယနေ့ တတ်ကျွမ်းသူ လူငယ်တို့ ထုတ်ကုန် မြင်မာမှု ဖန်တီးမှု ဆိုင်ငယ်များ ဖွင့်လှစ်လာသည့် ဦးတည်ချက်အထိ ရန်ကုန် ၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ရောနှောပုံသဏ္ဍာန်ကောင်းနေပြီး ပြောင်းလဲမှုကို ရင်ဆိုင်ပြနေသည်။

ရန်ကုန် (Rangoon/Yangon) ယဉ်ကျေးမှု — နှိုင်းယှဉ်ဇယား

ရန်ကုန်မြို့ လူဦးရေ ပြောင်းလဲမှု — ၁၉၈၃–၂၀၂၅

အမေးများသောမေးခွန်းများ — Rangoon, Burma (Yangon, Myanmar) ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူများ

ရန်ကုန်ကို Rangoon ဟု ဘာကြောင့် ခေါ်တွင်ခဲ့သနည်း?

Rangoon သည် အင်္ဂလိပ် ကိုလိုနီ ကာလ (၁၈၂၄–၁၉၄၈) တွင် မြို့တော် ၏ ဗြိတိသျှ ခေါ်ဆိုမှု ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ အစိုးရ မှ မြန်မာဘာသာ မူရင်း ရန်ကုန် ဟူသော အမည် ကို တရားဝင် ပြောင်းလဲ ထူထောင်ခဲ့သည်။ ဤ ဦးတည်ချက်သည် နိုင်ငံတကာ ပုဂ္ဂိုလ်နာမ ခေါ်ဆိုမှု မူဝါဒ ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်သည်။

ရန်ကုန်တွင် မည်သည့် လူမျိုးစုများ နေထိုင်ကြသနည်း?

ရန်ကုန်တွင် ဗမာ၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ကရင်၊ မွန်၊ ရခိုင် အစရှိသော လူမျိုးစုများ ရောနှောနေထိုင်ကြသည်။ UNFPA ၏ ၂၀၁၄ ရန်ကုန်တိုင်း သန်းခေါင် ဒေတာ အရ မြို့ကြီး ၏ ပညာရေး နှင့် ဆင်ယင်ဝတ်စားမှု ပုံသဏ္ဍာန်မျိုးစုံ ကို ဤ လူမျိုးစုများ ဖြည့်ဆည်းပေးကြသည်။

ရန်ကုန်တွင် မည်သည့် ဘာသာများ ကိုးကွယ်ကြသနည်း?

ဗုဒ္ဓဘာသာ သည် ဦးစောင်း ဖြစ်ပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာ၊ အစ္စလာမ်ဘာသာ နှင့် ဟိန္ဒူဘာသာ တို့ကိုလည်း ကိုးကွယ်ကြသည်။ ဘုရားစေတီများ၊ ကျောင်းဂူများ၊ ဝတ်ကျောင်းများ နှင့် ဟိန္ဒူ ကျောင်းတော်များ ဤမြို့ ၏ ဘာသာရေး မြင်ကွင်းကို ကြွယ်ဝ ပြည့်ဝ စေသည်။

ရန်ကုန် ၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ UNESCO ထည့်သွင်းမှုများ ရှိသလား?

ဟုတ်ကဲ့ — သင်္ကြန် (ထိန်ကြ) ပွဲတော်ကို UNESCO ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ အမူရာ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် ကိုယ်စားပြုစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းသည်။ ထိုမှတ်ပုံတင်ချက်ကြောင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ် သင်္ကြန်ပွဲသည် ထူးခြားသော နိုင်ငံတကာ ဂုဏ်ပြောင်မြောက်မှု ရ ရှိခဲ့သည်။

ရန်ကုန်မြို့ ၏ ၂၀၂၅–၂၀၂၆ ယဉ်ကျေးမှု ဦးတည်ချက် ဘာဖြစ်သနည်း?

ငလျင် ဆိုးကျိုး ကြောင့် UNESCO ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး ဆောင်ရွက်မှုများ၊ Thingyan ၏ UNESCO မှတ်ပုံတင်မှုနောက်ပိုင်း ပွဲတော် ဆောင်ရွက်ချက်များ နှင့် ရန်ကုန် မြို့ ၏ လူငယ် ပညာရေး ပြဿနာ ဖြေရှင်းရေး တို့သည် ၂၀၂၅–၂၀၂၆ ၏ ထင်ရှားသော ယဉ်ကျေးမှု ဦးတည်ချက်များ ဖြစ်ကြသည်။

ရန်ကုန်တွင် ဧည့်သည်များ မည်သို့ ဝင်ရောက်ခွင့် ရနိုင်သနည်း?

ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် မှတစ်ဆင့် ဝင်ရောက်နိုင်ပြီး ရန်ကုန် မြို့ပြ ဘတ်စ်ကား၊ တက်စီ နှင့် ဘိတ်နောဇာ (Grab) ကဲ့သို့သော ခရီးသွား ဆေးနာ ဝန်ဆောင်မှုများ ရရှိနိုင်သည်။ ဘုရားဝင်သောအခါ နှိုးဆော်မူ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု လိုအပ်ပြီး ဖိနပ်ချွတ်ရမည် ဖြစ်သည်။

အဓိကချက်များ — ရန်ကုန် ယဉ်ကျေးမှု

• ရန်ကုန်တိုင်း ၂၀၂၄ သန်းခေါင်စာရင်း အရ လူဦးရေ ၇,၃၇၀,၀၁၀ ဖြစ်သည်
• မြင်မာမှု နှုန်း ၉၆.၆ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ရန်ကုန်သည် မြန်မာ ပညာရေး ဗဟိုချက် ဖြစ်သည်
• UNESCO ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် သင်္ကြန်ကို ကမ္ဘာ့ အမူရာ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် ကိုယ်စားပြု စာရင်းဝင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်
• ရန်ကုန်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာ၊ အစ္စလာမ်ဘာသာ နှင့် ဟိန္ဒူဘာသာ ဘာသာစုံ ကိုးကွယ်ကြသည်
• မြန်မာနိုင်ငံ လူငယ် ၅ သန်းကျော် (အသက် ၁၈–၂၄) ပညာရေး ခြေဖွာ ပြင်ပတွင် ရှိကြောင်း UNDP တင်ပြသည်
• ငလျင် ကပ်ဒဏ် ၂၀၂၅ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း UNESCO ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး ဆောင်ရွက်မှုများ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်နေသည်

ရင်းမြစ်များ

• UNFPA Myanmar — Yangon Region Census Report — ဆောင်ရွက်ကြည့်ရှုသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၈ ရက်
• UNFPA — Myanmar Population 2025 — ဆောင်ရွက်ကြည့်ရှုသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၈ ရက်
• UNESCO — Myanmar Earthquake Assessment Mission 2025 — ဆောင်ရွက်ကြည့်ရှုသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၈ ရက်
• UNESCO ICH — Myanmar Intangible Cultural Heritage — ဆောင်ရွက်ကြည့်ရှုသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၈ ရက်
• Macrotrends — Yangon Metro Population 2025 — ဆောင်ရွက်ကြည့်ရှုသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၈ ရက်
• Eye on Asia (Singapore Government) — Yangon City Profile — ဆောင်ရွက်ကြည့်ရှုသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၈ ရက်
• UNDP — Myanmar Youth Education and Employment Crisis 2025 — ဆောင်ရွက်ကြည့်ရှုသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၈ ရက်