မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများ — ပြည့်စုံသော လမ်းညွှန် ၂၀၂၆

အနှစ်ချုပ်

✓Reviewed by Myo Min Oo မြန်မာနိုင်ငံ၌ ယဉ်ကျေးမှုရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများသည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ မျိုးနွယ်စု အမျိုးမျိုးနှင့် ဘောင်နှစ်ထောင်ကျော် သမိုင်းကြောင်းတို့ကို ပေါင်းစည်းထားသောကြောင့် Southeast Asia တွင် ဆွဲဆောင်မှုအရှိဆုံး ယဉ်ကျေးမှုပြင်ကို ပိုင်ဆိုင်သည့် နိုင်ငံများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် ထူးချွန်ထင်ရှားပါသည်။ UNESCO ၏ Intangible Cultural Heritage မှတ်တမ်းများအရ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အမျိုးသားအဆင့် မသာမညမျှသော ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ၂,၂၈၉ မျိုး မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး ဤအချက်သည် What are some...

2 min read

မာတိကာ

  1. 1 မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုရိုးရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းများ၏ သမိုင်းနောက်ခံ
  2. 2 ထင်းရှူးပွဲ (Thingyan) — မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှုရိုးရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းများ၏ ထူးခြားချက်
  3. 2.1 Thingyan ၏ ဘာသာရေးနှင့် လူမှုရေး အဓိပ္ပာယ်
  4. 3 သနပ်ခါး (Thanaka) — မြန်မာ ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ ထုံးတမ်းများထဲ မျက်နှာပြင် ကိုယ်ပိုင်ဆိုင်မှု
  5. 4 ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားဝတ်ပြု ဓလေ့ — မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာ အမြဲတမ်းတပ်မှတ်
  6. 4.1 ဘုရားဝတ်ပြုရာ ကျင့်ဝတ်များနှင့် ဓလေ့ ထုံးတမ်းများ
  7. 5 မြန်မာ့ ဧည့်ဝတ်ကျေပွန်မှု — ဓလေ့ ထုံးတမ်းများ၏ တစ်ပိုင်းဖြစ်သော မေတ္တာ ယဉ်ကျေးမှု
  8. 6 မြန်မာ့ ရိုးရာ ဝတ်ဆင်မှုဓလေ် — လုံချည်မှ ဓလေ့ထုံးတမ်းဆီ
  9. 7 ရပ်ရွာ ဓလေ့ (Alms Giving) နှင့် သဒ္ဒါ ပွဲတော်များ — ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သိမှတ်ရသော ဓလေ်
  10. 8 မျိုးနွယ်စု ပွဲတော်ဓလေ် — မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ်ထုံးတမ်း မျိုးကွဲ
  11. 9 လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ယဉ်ကျေးမှု — မြန်မာ ဓလေ်ထုံးတမ်းတွင် လူမှုစည်းဝေးရာ
  12. 10 မြန်မာ ဘောင်ဆွမ်းနှင့် အလှူ (Dana) ဓလေ် — ရာဇဝင်မှ ယနေ့ ဆက်ကပ်
  13. 11 မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ်များနှင့် ပတ်သတ်၍ မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ
  14. 11.1 မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားဆုံး ယဉ်ကျေးမှုဓလေ်ကား မည်သည်နည်း?
  15. 11.2 Thanaka သည် ဘာကြောင့် ထူးခြားသနည်း?
  16. 11.3 မြန်မာ မျိုးနွယ်တိုင်းတွင် ကိုယ်ပိုင် ပွဲတော်ဓလေ် ရှိပါသလား?
  17. 11.4 မြန်မာ ဘုရားဝတ်ပြု ဓလေ်တွင် ဧည့်သည်များ ဘာကို သတိထားသင့်သနည်း?
  18. 11.5 မြန်မာ ဧည့်ဝတ်ကျေပွန်မှု ယဉ်ကျေးမှုဓလေ်ကို ဘယ်လို ဖော်ပြနိုင်သနည်း?
  19. 11.6 မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ်သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မည်ပုံ ပြောင်းလဲနေသနည်း?
  20. 12 ရင်းမြစ်များ
Reviewed by Myo Min Oo

မြန်မာနိုင်ငံ၌ ယဉ်ကျေးမှုရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများသည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ မျိုးနွယ်စု အမျိုးမျိုးနှင့် ဘောင်နှစ်ထောင်ကျော် သမိုင်းကြောင်းတို့ကို ပေါင်းစည်းထားသောကြောင့် Southeast Asia တွင် ဆွဲဆောင်မှုအရှိဆုံး ယဉ်ကျေးမှုပြင်ကို ပိုင်ဆိုင်သည့် နိုင်ငံများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် ထူးချွန်ထင်ရှားပါသည်။ UNESCO ၏ Intangible Cultural Heritage မှတ်တမ်းများအရ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အမျိုးသားအဆင့် မသာမညမျှသော ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ၂,၂၈၉ မျိုး မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး ဤအချက်သည် What are some of the cultural traditions of Myanmar? ဟူသောမေးခွန်းကို ဆက်လက် ဖြေဆိုရန် မည်မျှ ကြွယ်ဝသောကြောင်းကို ခိုင်မာစွာ ပြောဆိုနေသည်။

အကျဉ်းချုပ်မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများ အဓိကအားဖြင့် သကြားပြည့်ဝပ်ဒ လ (Thingyan) ပွဲတော်၊ သနပ်ခါး (Thanaka) သုံးစွဲမှု၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားဝတ်ပြုအလေ့အထ၊ လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ယဉ်ကျေးမှု နှင့် မျိုးနွယ်စု အမျိုးမျိုး၏ ပွဲတော်များ ဟူ၍ ခွဲဝေနိုင်သည်။ UNESCO ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် Thingyan ပွဲတော်ကို Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity သို့ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ICH မှတ်တမ်းအဖြစ် ထည့်သွင်းအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။

မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုရိုးရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းများ၏ သမိုင်းနောက်ခံ

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ ရာဇပင်ကြောင်းများသည် ၁၁ ရာစု ပုဂံဘုရင်မင်းဆက် ကာလမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များ ဖော်ပြကြသည်။ UNESCO World Heritage Convention မှတ်တမ်းများတွင် ပုဂံမြို့တော်ဟောင်းကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်အဖြစ် မှတ်ပုံတင်ပြီး Pyu ရှေးနှောင်းမြို့ကြီးများကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ထပ်မံ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ဤသမိုင်းကြောင်းကြောင့် Theravada ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျင့်ဝတ်များ၊ ကျောက်စာ ဘာသာစကားနှင့် ရိုးရာ လက်မှုပညာများသည် ယနေ့ မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု၌ တိုက်ရိုက် သက်ရောက်မှုရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။

အမျိုးသားအဆင့် ယဉ်ကျေးမှုမသာမည မှတ်တမ်း၂,၂၈၉ မျိုး (Mekong Tourism, ၂၀၂၆ မတ်)
ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝိုင်းဝန်းသော လူဦးရေ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှန်း ၉၀% (Wikipedia, Demographics of Myanmar)
UNESCO ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေ (World Heritage) မှတ်တမ်းအရေအတွက်၂ ခု (ပုဂံ, Pyu) (UNESCO WHC, ၂၀၁၉)
ဗမာ မျိုးနွယ်စု လူဦးရေ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှန်း ၆၈% (DFAT, CIA World Factbook ၂၀၂၄)

ထင်းရှူးပွဲ (Thingyan) — မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှုရိုးရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းများ၏ ထူးခြားချက်

What are some of the cultural traditions of Myanmar? ဟု မေးလျှင် ပထမဆုံး ဖြေကြားလေ့ရှိသည်မှာ သကြားပြည့်ဝပ်ဒ (Thingyan) ပွဲတော်ပင်ဖြစ်သည်။ UNESCO ၏ Intangible Cultural Heritage List တွင် ၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့မှ ၅ ရက်နေ့ကာလ၌ Myanmar Traditional New Year Atā Thingyan Festival ကို Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity (ICH) ထဲသို့ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးအဖြစ် ထည့်သွင်းအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်ဟု DVB က ဖော်ပြသည်။

Thingyan ပွဲတော်သည် ဧပြီလ ၁၃ မှ ၁၆ ရက်ကြား ၅ ရက်ကြာ ကျင်းပပြီး ရေဖြန်းရေသွန်းခြင်းဖြင့် မကောင်းမှုကို ဆေးကြောပစ်ကာ နှစ်သစ်ကို ကောင်းမွန်စွာ ဆင်နွှဲသောဆင်ပြင်ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု Merome.org က ရှင်းပြသည်။ ပွဲကာလ၌ ဗုဒ္ဓပုထိုးဆင်းတုတော်များကို အနံ့သာရေဖြင့် သွန်းလောင်းကိုးကွယ်ခြင်း (Buddha bathing)၊ တိရစ္ဆာန်များ လွှတ်ပေးခြင်း (Jivita dana) နှင့် ရပ်ရွာလူမှုရေး ကူညီမှုများ ပြုလုပ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

Thingyan ပွဲတော်သည် ရေများမှ ဆေးကြောမှုမျှမက — မျိုးဆက်တိုင်း ဆက်ခံလာသော မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှုနှလုံးသည်ဖြစ်သည်။

Thingyan ၏ ဘာသာရေးနှင့် လူမှုရေး အဓိပ္ပာယ်

UNESCO ၏ ရှင်းလင်းချက်အရ Thingyan ၏ ဘာသာရေးဇာစ်မြစ်မှာ ၁၁ ရာစု ပုဂံခေတ်ကျောက်စာမှတ်တမ်းများမှ ပေါ်ထွက်လာသည်ဟု ဖော်ပြထားပြီး ဒုကသ (Thagyamin) ဧည့်ခံပွဲ ကိုးကွယ်မှုနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ယနေ့ ဗုဒ္ဓဘာသာ-ဟိန္ဒူ ပေါင်းစည်းသော ပုံစံအဖြစ် ကျင်းပနေဆဲဖြစ်သည်။ ရပ်ရွာ လူမှုပေါင်းစည်းမှုကို ရည်ညွှန်းသော ဤပွဲသည် မြင်မမြင်ကြုံတွေ့ဖြစ်ချင်သော နိုင်ငံခြားသား ခရီးသည်များ အတွက်လည်း ဘုန်းဘုန်းကြီးသောတွေ့ဆုံမှုတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။

သနပ်ခါး (Thanaka) — မြန်မာ ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ ထုံးတမ်းများထဲ မျက်နှာပြင် ကိုယ်ပိုင်ဆိုင်မှု

မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ ထုံးတမ်းများ မေးမြန်းသောအခါ Thanaka ကို ချန်ထားခဲ့၍ မရပေ။ မြန်မာ့ အမျိုးသား ပေါ်တယ် Culture & Heritage ဌာနနှင့် သတင်းနှင့် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန (MOI) တို့ ၂၀၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် Thanaka ကို UNESCO Intangible Cultural Heritage Representative List သို့ နောက်ထပ် candidate အနေနှင့် တင်ပြရန် ကြိုးပမ်းနေကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

Thanaka ကို Limonia acidissima သို့မဟုတ် Naringi crenulata ပင်တိုင်မှ ဆပ်ပြာကျောက်ပေါ်ကြိတ်ကာ မျက်နှာ၊ လက်မောင်းများပေါ် ဆွဲသော ကြာဇံ နှင့် ဖြူဝင်းသော လိမ်းနာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မြန်မာ မိန်းမများ၊ ကလေးများ နှင့် ယောက်ျားများ ဆိုင်ရာ မဟုတ်ဘဲ မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှုတန်ဖိုး၌ နေရောင်ကာကွယ်ရေး၊ အလှပြင်ဆင်ရေး နှင့် ယဉ်ကျေးမှုသဘောတရား ဟူ၍ သုံးမျိုး ပူးတွဲဆောင်သည်ဟု MOI ၏ ယဉ်ကျေးမှုဌာနမှတ်တမ်းများ ဖော်ပြသည်။

မြန်မာ မိန်းမ တစ်ဦး မျက်နှာပေါ် သနပ်ခါး ဆွဲနေသောမြင်ကွင်း

ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားဝတ်ပြု ဓလေ့ — မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာ အမြဲတမ်းတပ်မှတ်

Wikipedia ၏ Demographics of Myanmar ဒေတာ (၂၀၂၂ ခန့်မှန်း) အရ မြန်မာ့ လူဦးရေ ၅၇.၅ သန်းတွင် ခန့်မှန်း ၉၀% သည် Theravada ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုင်းရှိုင်းကြသော ကြောင့် ဘုရားဝတ်ပြု ဓလေ့ထုံးတမ်းများသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင်လည်း မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ ထုံးတမ်းများ၏ အသားကျဆုံး ကဏ္ဍ ဆက်လက် ဖြစ်နေဆဲပင်ဖြစ်သည်။

ဘုရားဝတ်ပြုရာ ကျင့်ဝတ်များနှင့် ဓလေ့ ထုံးတမ်းများ

မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဘုရားကျောင်း ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရာ၌ ဖိနပ်ချွတ်ခြင်း၊ ဘောင်တို ဝတ်ဆင်ခြင်း ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ ဘုရားဆင်းတုများ ကျောပိုက်ပြီး ဓာတ်ပုံ ရိုက်ကူးမှု မပြုခြင်း တို့ကို ကျင်းပသောဓလေ့ ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ ရွှေတိဂုံဘုရားတော်ကြီးသည် ဤဘုရားဝတ်ပြု ရွှေတိဂုံ ပွဲတော် ဓလေ့ထုံးတမ်းများ နှင့် ကျင့်ဝတ်ညီညွတ်မှု၌ အကောင်းဆုံးသတ်မှတ်ချက်ဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ် ၎င်းထဲသို့ ဝင်ရောက်ဖူးမြောက်သော ဘုရားဖူးများ သန်းသန်းနှင့်ချီ ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြလေ့ ရှိသည်။

သိမှတ်ဖွယ်ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားဝတ်ပြုသောအခါ ဖိနပ် မချွတ်ဘဲ ဝင်ခွင့် မြန်မာ ဘုရားတော်တိုင်း၌ မရှိပေ — ဤသည် မြန်မာ ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုတွင် ကိုယ်ကျင့်တရား (sīla) ကို ပြင်ပ ကိုယ်ဟန်အနေအထားဖြင့် ဖော်ပြသည့် ဓလေ့တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။

မြန်မာ့ ဧည့်ဝတ်ကျေပွန်မှု — ဓလေ့ ထုံးတမ်းများ၏ တစ်ပိုင်းဖြစ်သော မေတ္တာ ယဉ်ကျေးမှု

What are some of the cultural traditions of Myanmar? ဟု ဆက်ဖြေဆိုပါက မြန်မာ့ ဧည့်ဝတ်ကျေပွန်မှုကို ကျော်ဖြတ်၍ မဖြစ်နိုင်ပေ။ DFAT Country Information Report Myanmar ၂၀၂၄ တွင် မြန်မာ လူမှုဖွဲ့စည်းပုံသည် မျိုးနွယ်စုပေါင်း ၁၃၅ ခုမှ ဆင်းသက်လာသော ယဉ်ကျေးမှုများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကြောင်း ဖော်ပြပြီး Bamar လူမျိုး (ခန့်မှန်း ၆၈%) မှ ဦးဆောင်သော်လည်း Shan (ခန့်မှန်း ၉%)၊ Karen (ခန့်မှန်း ၇%) တို့၏ ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ ထုံးတမ်းများသည် ဧည့်ဝတ်နှင့် ရပ်ရွာပေါင်းစည်းမှုတွင် ၎င်းတို့ ကိုယ်ပိုင်ပုံစံ ရှိကြသည်ဟု ဖော်ပြသည်။

မြန်မာ ဧည့်ဝတ်ဓလေ့တွင် အသက်ကြီးသူကို ပဉ္စင်းချပြီး နှုတ်ဆက်ခြင်း (Shikho)၊ ထမင်းဖိတ်ခြင်း (Htamin-sa-pyaung) နှင့် ကိုယ်တိုင်ချက်ပြုတ်ထားသော အစားအစာများ ဧည့်ဝမ်းမြောက်ခြင်း တို့သည် အမျိုးသမီး ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လက်တွေ့ဘဝ ပေါင်းစပ်သော ကိုယ်ပိုင်ဓလေ့ ဖြစ်သည်။ မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုတွင် ရိုးရာ လက်ဖက်သုပ် မျျှ ကိုယ်တိုင်ချက်ပြုတ်ကာ ဧည့်သည်ကို ဖိတ်ကြားပေးသည်သည် နှလုံးသားနှင့် ဆက်ဆံသော ဧည့်ဝတ်ဓလေ့ ဖြစ်ပြီး ရပ်ရွာ ဆက်ဆံရေး ကိုင်တွယ်ပုံကို သင်ပြနေသည်။

မြန်မာ့ ရိုးရာ ဝတ်ဆင်မှုဓလေ် — လုံချည်မှ ဓလေ့ထုံးတမ်းဆီ

မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ် ထုံးတမ်းများ သိလိုသူများ မေးလေ့ ရှိသည်မှာ ဝတ်ဆင်မှု အကြောင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ ရိုးရာ ဝတ်စုံ အနေနှင့် ယောက်ျားများသည် ပခုက္ကူ (Paso) ဟူသော ပန်းချောင်းသင်းကွပ် ထိုင်ပုဝါနှင့် ကြိုးပြတ် ဒုကသ ဝတ်ကြပြီး မိန်းမများသည် ထမိန် (Htamein) ဖြင့် ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ဤဝတ်ဆင်မှု ဓလေ်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ပိုင်ပြဲ (propriety) ကျင့်ဝတ်နှင့် ချိတ်ဆက်ထားပြီး နိုင်ငံ့ ပဓာနပွဲများ၊ ဘာသာရေးပွဲများနှင့် မိသားစုပွဲများ၌ ထိုဝတ်ဆင်မှုကို ဂုဏ်ယူစွာ ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။

မြန်မာ ဝတ်ဆင်မှုဓလေ်သည် ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ရိုးရာ အကောက်ချက်ကို ဆောင်ကြဉ်းသော ယဉ်ကျေးမှု ကျောင်းပညာဖြစ်ပြီး — ရပ်ရွာ၏ မျက်နှာ ဘယ်လောက်ကောင်းသည်ကို ဖြစ်ညွှန်ပြနေသည်။

ရပ်ရွာ ဓလေ့ (Alms Giving) နှင့် သဒ္ဒါ ပွဲတော်များ — ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သိမှတ်ရသော ဓလေ်

မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ် ထုံးတမ်းများ (What are some of the cultural traditions of Myanmar?) ၌ ရဟန်းများကို ထမင်းဆွမ်းကပ်ခြင်း (Alms Giving) နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးသင်ကျောင်းတက်ရောက်ရေး (Shin Byu shinbyu) ကျမ်းထားမှတ်ဖော်မှုတို့ကို မချန်နိုင်ပေ။ ရန်ကုန်မြို့တွင်း ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံများ ကိုလှည်ကြည့်သောအခါ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ မည်ပုံ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဦးဆောင်နေကြောင်း သိသာစွာ မြင်တွေ့ရပြီး Shinbyu (ကလေးသူငယ် ရဟန်းဝင်) ပွဲသည် မြန်မာ ယောက်ျားကလေး တစ်ဦးအတွက် ဘဝ အလှူပွဲကြီး ဖြစ်ကာ မိသားစုနှင့် ရပ်ရွာတစ်ခုလုံး ပူးပေါင်းသည့် ဓလေ်ဖြစ်သည်ဟု ရန်ကုန် လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ယဉ်ကျေးမှု ဆောင်းပါးတွင် ပတ်သတ်ဖော်ပြထားသည်။

ဧည့်သည်များ သိရမည်မြန်မာ ဘုန်းကြီးကျောင်းဝင်းများ၌ ဆွမ်းကပ်ပွဲ ကျင်းပချိန် မနက် ၅ နာရီ မှ ၇ နာရီ ကြားကာလ ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ဓာတ်ပုံ ရိုက်ကူးရာ၌ ရဟန်းတော်များ ခွင့်ပြုမချင်မီ ဦးစွာ ဆက်ဆံမေးမြန်းသင့်ကြောင်း ၂၀၂၆ ဧည့်ကျင့်ဝတ်ညွှန်ကြားချက် ဖော်ပြသည်။

မျိုးနွယ်စု ပွဲတော်ဓလေ် — မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ်ထုံးတမ်း မျိုးကွဲ

မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ် ထုံးတမ်းများ (What are some of the cultural traditions of Myanmar?) ကို မျိုးနွယ်မပါဘဲ ဖြေ၍ မပြည့်ပေ။ UNESCO ICHCAP ၂၀၁၂ ICH မှတ်တမ်း တွင် Chin မျိုးနွယ်၏ မုဆိုး မင်းမုဆိုး ဓားပွဲ (Chin Manaw Dances)၊ Kachin မျိုးနွယ်၏ Manao ပွဲ၊ Karen မျိုးနွယ်၏ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရေသွန်းပွဲ နှင့် Shan မျိုးနွယ်၏ မြန်မာ ကျောင်းတင်ပွဲများ ဖော်ပြထားသည်။ Taunggyi Mie Pone Pwe Daw (Taunggyi Hot Air Balloon Festival) ကို Tazaungdaing လ (နိုဝင်ဘာ) ၌ ကျင်းပပြီး ဒေသ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာရေး ဖျော်ဖြေမှုကို ပေါင်းစည်းသော ပွဲ ဖြစ်ကြောင်း ICHCAP က ဖော်ပြသည်။

မျိုးနွယ်စုအဓိက ဓလေ်ထုံးတမ်းဆင်နွှဲချိန်
ဗမာ (Bamar)Thingyan ရေသွန်းပွဲ၊ Shinbyu ပွဲဧပြီ (မြန်မာ နှစ်သစ်)
ရှမ်း (Shan)Poi Sang Long ပွဲ (ကလေး ရဟန်းဝင်)မတ် မှ ဧပြီ
ကချင် (Kachin)Manao ပွဲ (ရိုးရာ ကချဉ်း)ဇန်နဝါရီ ၁၀ ရက်
ကရင် (Karen)Karen New Year ပွဲဒီဇင်ဘာ-ဇန်နဝါရီ
ချင်း (Chin)Chin National Day ပွဲဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ ရက်

လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ယဉ်ကျေးမှု — မြန်မာ ဓလေ်ထုံးတမ်းတွင် လူမှုစည်းဝေးရာ

What are some of the cultural traditions of Myanmar? ဟု ဧည့်သည်တစ်ဦး မေးလျှင် ရန်ကုန်သား တစ်ဦးသည် ပထမဆုံး ကြားကြားချင်း လက်ဖက်ရည်ဆိုင် (Tea shop culture) ကို ဖော်ပြလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။ Mekong Tourism ၂၀၂၆ မတ် သတင်းအရ Myanmar Cultural Heritage Trust အဖွဲ့သည် မြန်မာ လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ဓလေ်ကို UNESCO ICH Representative List သို့ တင်သွင်းရန် ကြိုးပမ်းနေပြီး လက်ဖက်ဆိုင်ကို “လူမှုရေးပေါင်းစည်းမှု၏ ကျောင်းပင်” ဟု ဖော်ပြထားသည်။

ရန်ကုန်မြို့ရှိ လက်ဖက်ရည်ဆိုင်တွင် မနက်ဖြန်တစ်ခေါက် ကော်ဖီနှင့် ကောက်ညှင်းမုန့် မှာယူကြသည်မှ ညနေ ၅ နာရီ ထိုင်ပြောသော ဓလေ်ထုံးတမ်းများသည် မြန်မာ ဆက်ဆံရေး ပုံစံ — ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ခြင်း (Trust building) ကို ဝိုင်းဝန်းဖောင်ဖော်ကြောင်း ပြနေသည်။ ဤ ဓလေ်ကို ရန်ကုန် လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ဆောင်းပါး တွင် တိုးချဲ့ ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။

မြန်မာ ဘောင်ဆွမ်းနှင့် အလှူ (Dana) ဓလေ် — ရာဇဝင်မှ ယနေ့ ဆက်ကပ်

မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ် ထုံးတမ်းများ (What are some of the cultural traditions of Myanmar?) တွင် Dana (ဒါန) ဆိုင်ရာ ဓလေ်ထုံးတမ်းများ ကျယ်ပြန့်ကြောင်း မြန်မာ့ ရိုးရာ အလှူပွဲ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရန်ကုန်မြို့ လူမှုစည်းလုံးညီညွတ်မှု ဆောင်းပါးတွင် ဖြေပြသည်။ ဗုဒ္ဓ သာသနာ ဓမ္မ ကျင်းပမှု (Kathin သကြားပွဲ)၊ ကျောင်းဆောင်ဆောက်လုပ်ရေး လှူဒါန်းမှုနှင့် ရပ်ရွာ ဆမ်းပေးမှုများသည် မြန်မာ ရပ်ရွာ ထုံးတမ်းဓလေ်၏ နိဂုံးချုပ်ချက်ပင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ ဒေသ မဟောဓာတ်ပင် ကောင်းမှုကို ဆောင်ရွက်ရာ ရပ်ရွာ Waso Robe Offering (ဝါတင်) ပွဲတော် ကာလ ၌ ရဟန်းတော်များကို ဝါဒုသမ်မာ ဆင်ကျင်ပေးသောဓလေ်မှာ ယနေ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင်လည်း ဆက်ထိန်းကြောင်း ထင်ရှားသည်။

ဓလေ်ထုံးတမ်းမျိုးစုံကာလရင်းမြစ်
Thingyan ရေပွဲဘာသာရေး / လူမှုရေးဧပြီUNESCO ICH ၂၀၂၄
Thanaka လိမ်းနာကိုယ်ပိုင်ဓလေ်နေ့စဉ်MOI မြန်မာ ၂၀၂၅
Shinbyu (ကလေး ရဟန်းဝင်)မိသားစု / ဘာသာရေးမတ် မှ ဇူလိုင်DFAT ၂၀၂၄
Kathin ပွဲ (ဝါဆိုကျမ်း)ဘာသာရေးအောက်တိုဘာ-နိုဝင်ဘာMyanmar Gov Portal
Taunggyi Hot Air Balloonဖျော်ဖြေ / မျိုးနွယ်နိုဝင်ဘာUNESCO ICHCAP

မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ်များနှင့် ပတ်သတ်၍ မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားဆုံး ယဉ်ကျေးမှုဓလေ်ကား မည်သည်နည်း?

UNESCO ၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက် ချ မှတ်မှတ်ပြုချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားဆုံး ယဉ်ကျေးမှုဓလေ်မှာ Thingyan ပွဲ (Myanmar Traditional New Year Atā Thingyan Festival) ဖြစ်ပြီး ICH Representative List ထဲသို့ ပထမဆုံးအဖြစ် ရောက်ရှိကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ၅ ရက်ကြာ ကျင်းပသော ဤပွဲ၌ ရေသွန်းခြင်း၊ ဘုရားဖူး သွားရောက်ခြင်းနှင့် ရပ်ရွာ ပေါင်းစည်းမှုတို့ ပေါင်းစပ် ကျင်းပကြသည်။

Thanaka သည် ဘာကြောင့် ထူးခြားသနည်း?

Thanaka ကို ၂၀၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ MOI ထုတ်ပြန်ချက်အရ UNESCO ICH Representative List သို့ လျှောက်ထားနေသောကြောင့် နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းမှ ဤဓလေ်ကို ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း ဆင့်ကဲ ပျံ့နှံ့မှု (global recognition) ရရှိနေပြီ ဟု ဆိုနိုင်သည်။ Thanaka ကို အနံ့သာ မျက်နှာ ကာကွယ်ရာ၊ အလှပြင်ဆင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုသတင်းပေးရာ ပေါင်း ၃ မျိုးတွင် ဒေသတိုင်း ကျင်းပကြသည်။

မြန်မာ မျိုးနွယ်တိုင်းတွင် ကိုယ်ပိုင် ပွဲတော်ဓလေ် ရှိပါသလား?

ဟုတ်ပါသည်။ DFAT Country Information Report Myanmar ၂၀၂၄ တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ မျိုးနွယ်စု ၁၃၅ ခု ရှိကြောင်း ဖော်ပြပြီး ၎င်းတို့ တစ်ဦးချင်းတွင် ကိုယ်ပိုင် ဘာသာ၊ ပွဲတော်နှင့် ဓလေ်ထုံးတမ်းများ ရှိသည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ဥပမာအနေနဲ့ Kachin Manao ပွဲ (ဇန်နဝါရီ ၁၀)၊ Chin National Day (ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀)၊ Karen New Year ပွဲ (ဒီဇင်ဘာ) တို့ကဲ့သို့ ကွဲပြားသော ပွဲတော်ဓလေ်များ ရှိကြသည်။

မြန်မာ ဘုရားဝတ်ပြု ဓလေ်တွင် ဧည့်သည်များ ဘာကို သတိထားသင့်သနည်း?

ဖိနပ်ချွတ်ခြင်း (ဝင်ရောက်မတိုင်မီ)၊ ကြားထဲကြေညာချက် မကောင်းမှုများ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ ဘောင်ကြောင်းပုဆိုး မဝတ်ပါဘဲ ထမိန် သို့မဟုတ် ဆင်ဘောင်ကုပ် ဝတ်ဆင်ခြင်းတို့ကို အနည်းဆုံး ကျင်းပသင့်သည်ဟု ရန်ကုန် ယဉ်ကျေးမှုလမ်းညွှန်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ ဘုရားဆင်းတုများ ကျောတောင်းပင်ကာ ရုိက်ကူးမှု မပြုသင့်ပေ။

မြန်မာ ဧည့်ဝတ်ကျေပွန်မှု ယဉ်ကျေးမှုဓလေ်ကို ဘယ်လို ဖော်ပြနိုင်သနည်း?

မြန်မာ ဧည့်ဝတ်ဓလေ်မှာ Shikho (ပဉ္စင်းချပြီး နှုတ်ဆက်ခြင်း) နှင့် ကူညီတတ်သော စိတ်ဓာတ် (Karuna spirit) ကို ဖော်ပြသည်ဟု DFAT ဖော်ပြသည်။ အစားအစာ မျျှဝေ ဖိတ်ကြားခြင်း၊ ထမင်းဆွမ်း ကပ်ခြင်း (Alms giving) နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ ကူညီမှုတို့ကို ဧည့်ဝတ်ကျေပွန်မှု၏ အမြင့်ဆုံး သရုပ်ဖော်ပုံများ ဟု မြန်မာ လူမှုပညာရှင်များ ဆိုကြသည်။

မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ်သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မည်ပုံ ပြောင်းလဲနေသနည်း?

၂၀၂၄-၂၀၂၆ ကာလ၌ Thingyan UNESCO ICH မှတ်တမ်းတင်မှုနှင့် Thanaka နှင့် Green Tea Culture UNESCO ICH Candidate ၂ ခုကို တင်ပြမှုများသည် မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ်ထုံးတမ်း ထိန်းသိမ်းမှု ပိုမို ဖြစ်ပေါ်လာနေကြောင်း ပြသည်ဟု Mekong Tourism နှင့် MOI တို့ ဖော်ပြကြသည်။ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတကာ အသိအမှတ်ပြုမှုသည် မြန်မာ ရိုးရာ ဓလေ်ကို ထူးကဲ ကုန်ပစ္စည်းမဟုတ်ဘဲ ကမ္ဘာ့ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ဟုပင် တင်ပြနေသည်ဟု ဆိုနိုင်ပါသည်။

ရင်းမြစ်များ

แบ่งปันความรักของคุณ
Avatar photo

Nilar Swe

နီလာဆွေသည် မြန်မာ့အမွေအနှစ်နှင့် ခေတ်ပြိုင်ယဉ်ကျေးမှုကို လေ့လာရေးသားနေသော စာရေးဆရာမတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့၏ ဘုရားပုထိုးများ၊ ဈေးများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုပွဲတော်များအကြောင်း ရှစ်နှစ်ကျော် ရေးသားခဲ့သည်။

Articles: 125

Leave a Reply

သင့် email လိပ်စာကို ဖော်ပြမည် မဟုတ်ပါ။ လိုအပ်သော ကွက်လပ်များကို * ဖြင့်မှတ်သားထားသည်