မြန်မာ ၆,၁၀၅ ယဉ်ကျေးမှု အဆောက်အအုံ ထိန်းသိမ်းဆဲ

အနှစ်ချုပ်

✓Reviewed by Myo Min Oo မြန်မာနိုင်ငံတွင် နှစ် ၁၀၀ ကျော် သက်တမ်းရှိ အဆောက်အအုံ ၆,၁၀၅ လုံးကို ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများအဖြစ် တရားဝင် ထိန်းသိမ်းနေပြီ ဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုအနက် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတွင် အဆောက်အအုံ ၁၅၃ လုံး ပါဝင်ကြောင်း ဩဂုတ် ၆ ရက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်သော မြောက်ပြည်တော် နေ့စဉ်သတင်းစာ Global New Light of Myanmar ၏ အစီရင်ခံချက်တွင်...

1 min read

မာတိကာ

1 ရန်ကုန်မြို့ရှိ ထိန်းသိမ်းခံ အမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ
2 နိုင်ငံအဆင့် ကိန်းဂဏန်းများ — ထိန်းသိမ်းမှု ၆ နှစ်တာ ဆွဲနှိုင်းချက်
3 ရန်ကုန်မြို့ ကိုလိုနီ ဗိသုကာ — ထိန်းသိမ်းရေး အဓိကစိန်ခေါ်မှုများ
4 မြန်မာနိုင်ငံ ဆိုင်ရာ ၆,၁၀၅ ထိန်းသိမ်းခံ အဆောက်အအုံ — နိုင်ငံတကာ ဆက်သွယ်မှု
5 ရန်ကုန်မြို့ ကိုလိုနီ အဆောက်အအုံ ထိန်းသိမ်းရေး — ဆောင်ရွက်ချက်များ
6 ဒေသခံ ယဉ်ကျေးမှု ကျွမ်းကျင်သူများ တုံ့ပြန်ချက်
7 နောင်ဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်များ
8 ဆក်စပ်သတင်းများ
9 အရင်းအမြစ်များ

Reviewed by Myo Min Oo

မြန်မာနိုင်ငံတွင် နှစ် ၁၀၀ ကျော် သက်တမ်းရှိ အဆောက်အအုံ ၆,၁၀၅ လုံးကို ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများအဖြစ် တရားဝင် ထိန်းသိမ်းနေပြီ ဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုအနက် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတွင် အဆောက်အအုံ ၁၅၃ လုံး ပါဝင်ကြောင်း ဩဂုတ် ၆ ရက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်သော မြောက်ပြည်တော် နေ့စဉ်သတင်းစာ Global New Light of Myanmar ၏ အစီရင်ခံချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

၂၀၂၀ ခုနှစ်က ထိန်းသိမ်းမည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည့် အဆောက်အအုံ ၅,၇၀၈ လုံးနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ယနေ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အအုံ ၃၉၇ လုံး ထပ်မံ ထည့်သွင်းနိုင်ခဲ့ပြီး မြန်မာ့ ရှေးဟောင်း ဗိသုကာလက်ရာများ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရေး ကြိုးပမ်းမှုသည် တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် ကျယ်ပြန့်လာနေကြောင်း ပြသနေသည်။

ရန်ကုန်မြို့ရှိ ထိန်းသိမ်းခံ အမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ

ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတွင် အဆောက်အအုံ ၁၅၃ လုံးကို ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤအဆောက်အအုံများသည် ကိုလိုနီခေတ် ဗြိတိသျှ အုပ်ချုပ်မှုကာလ ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ ရာစုအစပိုင်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော လူနေအိမ်ရာများ၊ စီးပွားရေး အဆောက်အအုံများ၊ ဘာသာရေး တည်ဆောက်မှုများ နှင့် အများပြည်သူ အဆောက်အအုံများ ပါဝင်သည်။

ရန်ကုန် ကမ်းနားလမ်းတစ်လျောက်နှင့် မြို့လယ်ဧရိယာများတွင် တည်ရှိသော ဤအဆောက်အအုံများသည် မြန်မာ့ ကိုလိုနီ ဗိသုကာ ရာဇဝင်ကို ထင်ဟပ်နေပြီး ဒေသတွင်း ယဉ်ကျေးမှု ဝိသေသလက္ခဏာကို သတ်မှတ်ပေးနေသည်။ ရန်ကုန်မြို့တွင်း ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံများ လေ့လာရေးလမ်းညွှန်ကို ဖတ်ရှုသော ကမ္ဘာ့ခရီးသွားများနှင့် ရန်ကုန်ကို ချစ်မြတ်နိုးသူများ အတွက် ဤကဏ္ဍသည် အလွန်အကျိုးဝင်ပါသည်။

ရန်ကုန်မြို့ရှိ ကိုလိုနီခေတ် ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံ

နိုင်ငံအဆင့် ကိန်းဂဏန်းများ — ထိန်းသိမ်းမှု ၆ နှစ်တာ ဆွဲနှိုင်းချက်

နှစ်	ထိန်းသိမ်းခံ အဆောက်အအုံ (နိုင်ငံ)	ရန်ကုန်တိုင်း
၂၀၂၀	၅,၇၀၈	မသတ်မှတ်ရသေး
၂၀၂၆	၆,၁၀၅	၁၅၃
တိုးလာသည့် ကိန်းဂဏန်း	+၃၉၇	—

မှတ်ချက်: ဇယားပါ ကိန်းဂဏန်းများသည် Global New Light of Myanmar ဩဂုတ် ၆၊ ၂၀၂၆ ထုတ်ပြန်ချက်မှ ရယူသည်။

ရန်ကုန်မြို့ ကိုလိုနီ ဗိသုကာ — ထိန်းသိမ်းရေး အဓိကစိန်ခေါ်မှုများ

ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတွင် ၁၅၃ လုံးသာ တရားဝင် ထိန်းသိမ်းခံ အဆောက်အအုံ စာရင်းတွင် ပါဝင်သော်လည်း၊ ရန်ကုန် မြို့တော်ရှိ ကိုလိုနီခေတ် အဆောက်အအုံ ထိန်းသိမ်းရေး ကွဲပြားသည့် ပြဿနာများ ကြုံတွေ့နေဆဲဖြစ်ကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူများ ဆိုသည်။ မြေမူပိုင်ဆိုင်ရေး ကိစ္စရပ်များ၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး ရန်ပုံငွေ ကန့်သတ်မှု၊ နှင့် ပရဝဏ်ဆောက်လုပ်ရေး ဖိအားများသည် ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံများကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေနေသည်ဟု ဗိသုကာ ကျွမ်းကျင်သူများ ပြောကြသည်။

“ထိန်းသိမ်းမည်ဟု စာရင်းသွင်းခြင်းနှင့် ထိရောက်စွာ ထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်းသည် မတူညီပါ” ဟု ရန်ကုန် အမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ပတ်သက်ပြောကြားသော ဗိသုကာ ကျွမ်းကျင်သူ ဦးသန့်ဇင် (ရန်ကုန် ဗိသုကာ ကောလိပ်) က ပြောကြားသည်ဟု The Star က ဩဂုတ် ၆ ရက်နေ့တွင် ကိုးကား ဖော်ပြသည်။ “ဥပဒေ အကာအကွယ်ရှိပြီဆိုရုံနှင့် မလုံလောက်ဘဲ တိုက်ရိုက် ကွင်းဆင်း စစ်ဆေးမှု၊ ငွေကြေး ပံ့ပိုးမှုနှင့် နည်းပညာ ကူညီမှုများ ဆက်တိုက် ရှိနေမှသာ အဆောက်အအုံများ ရှင်သန်နိုင်မည်” ဟု ၎င်းက ဖြည့်စွက် ပြောသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ ဆိုင်ရာ ၆,၁၀၅ ထိန်းသိမ်းခံ အဆောက်အအုံ — နိုင်ငံတကာ ဆက်သွယ်မှု

မြန်မာ့ ၆,၁၀၅ အမွေအနှစ် အဆောက်အအုံ ထိန်းသိမ်းမှု ဒေတာသည် ဥရောပ နိုင်ငံများ ပူးပေါင်းပံ့ပိုးနေသော Yangon Heritage Trust (YHT) ၏ ၂၀၂၆ ဆောင်ရွက်ချက်များနှင့် ပေါင်းကိုက်နေသည်ဟု ယဉ်ကျေးမှု ထိန်းသိမ်းရေး လေ့လာသူများ ဆိုသည်။ YHT သည် ရန်ကုန် ဒေသတွင်း ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံ မှတ်တမ်းတင်ခြင်း၊ စစ်တမ်းကောက်ယူခြင်းနှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး အကြံပေးခြင်းများ ဆောင်ရွက်နေပြီ ဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရှေးဟောင်း ယဉ်ကျေးမှု အဆောက်အအုံ ၆,၀၀၀ ကျော်ကို ဥပဒေအကာအကွယ်ဖြင့် ထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်းသည် ဒေသတွင်း အမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းရေး လှုပ်ရှားမှု အတွက် မှတ်တိုင် ဖြစ်သည်ဟု ကျွမ်းကျင်သူများ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြသည်။ သို့ရာတွင် ၆,၁၀၅ ထဲမှ မည်မျှသောအဆောက်အအုံများ တကယ်တမ်း ကောင်းမွန်သော ထိန်းသိမ်းမှု ခံနေရကြောင်း မသိရဘဲ ကိန်းဂဏန်းကြောင့် မြင်ကွင်းအပြည့် မမြင်ရနိုင်သည်ဟု ဝေဖန်မှုများ ရှိကြောင်းလည်း သတိချပ်ကြသည်။

ရန်ကုန်မြို့ ကိုလိုနီ အဆောက်အအုံ ထိန်းသိမ်းရေး — ဆောင်ရွက်ချက်များ

ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတွင် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မြောက် ထိန်းသိမ်းထည့်သွင်းသော ၁၅၃ ဆောက်အအုံများကို ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံးမှ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ စစ်ဆေး စစ်တမ်းများ ကောက်ယူကာ မှတ်တမ်းသွင်းထားကြောင်း ဒေသအာဏာပိုင်မှ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ တွင် အတည်ပြုသည်။ ထိုကဲ့သို့ ကျဉ်းမြောင်းသော ပမာဏသည် ရန်ကုန်မြို့ကြီး အနှံ့ တွေ့ရသော ရာပေါင်းများစွာသော ကိုလိုနီခေတ် ဗိသုကာ အဆောက်အအုံများ အစုစုနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ကွာဟမှု ကြီးမားစွာ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်ဟု ဗိသုကာ ကျွမ်းကျင်သူများ သုံးသပ်ကြသည်။

ရန်ကုန်မြို့ ကမ်းနားလမ်းနှင့် တက္ကသိုလ် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကျန်ရှိသောကိုလိုနီ ဗိသုကာ အဆောက်အအုံများကို ကိုယ်တိုင် သွားရောက် ကြည့်ရှုလိုသူများ အတွက် ရန်ကုန်မြို့တွင်း ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံများ လေ့လာရေးလမ်းညွှန်ကို ကိုးကား ကြည့်ရှုနိုင်သည်။

ဒေသခံ ယဉ်ကျေးမှု ကျွမ်းကျင်သူများ တုံ့ပြန်ချက်

“ဤဂဏန်းများသည် ပျော်ရွှင်ဖွယ် ဖြစ်သော်လည်း ကျွန်ုပ်တို့ အမြဲသတိထားရမည့် အချက်မှာ — ကိုလိုနီ ဗိသုကာ ဟူသည် ကျောက်တုံး ထောင်ထားရုံ မဟုတ်၊ ၎င်းသည် ရန်ကုန်မြို့သူ မြို့သားများ နေ့စဉ်ဘဝ ထဲတွင် ဆက်ဆံ တုံ့ပြန်ကာ ပြောင်းလဲ နေရပ် ဆက်နွှယ်ဆဲ အမွေ ဖြစ်သည်” ဟု ရန်ကုန် ယဉ်ကျေးမှု ကျွမ်းကျင်သူ ဒေါ်ကြည်ရည် (Yangon Heritage Trust အဖွဲ့ဝင်) က ဩဂုတ် ၂၀၂၆ တွင် ပြောကြားသည်ဟု ပရပ်ဘေသတင်းဌာနက ကိုးကားသည်။

ကျောင်းဆရာ နှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရာဇဝင် ရေးသားသူ ဦးမျိုးကျော် (ရန်ကုန် ဒေသဆိုင်ရာ သမိုင်း ကောင်စီ) က “ရပ်ရွာ ပြည်သူများ ကိုယ်တိုင် ဤ ထိန်းသိမ်းမှုကို မပိုင်ဆိုင်ကြမချင်းတော့ မည်သည့် ဥပဒေ မူဘောင်မျှ ထိရောက်မည် မဟုတ်” ဟု ပြောကြားသည်ဟု The Star ကိုးကား ဖော်ပြသည်။ “ထိန်းသိမ်းမှုသည် ကိန်းဂဏန်းများ မဟုတ်၊ ၎င်းသည် ချစ်ခင်မြတ်နိုးမှုဖြင့် ပြုမူဆောင်ရွက်ရသော ကိစ္စဖြစ်သည်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

နောင်ဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်များ

မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနသည် ၂၀၂၇ ခုနှစ် ကုန်ဆုံးချိန်တွင် ထိန်းသိမ်းခံ အဆောက်အအုံ စာရင်း ပြန်လည် စစ်ဆေးမည် ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန် မြောက် ဈေးများ နှင့် ဘိုကလေး ရပ်ကွက်တွင် ရှိသော အဆောက်အအုံ ၅၀ ကျော်ကို ထပ်မံ ထည့်သွင်း ဆန်းစစ်မည်ဟု ဩဂုတ် ၂၀၂၆ ကြော်ငြာချက်တွင် ဖော်ပြသည်ဟု ဒေသဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်များက ဆိုသည်။

ဤ ထိန်းသိမ်းမှု တိုးတက်မှုကို ကမ္ဘာ့ ၁၀၀ နှစ်ကျော် ဗိသုကာ ထိန်းသိမ်းရေး ကွန်ရက် (World Monuments Fund) မှ ကိုးကား ချီးမွမ်းပြောဆိုပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ကိုလိုနီ ဗိသုကာ ထိန်းသိမ်းရေး အတွက် နည်းပညာ ကူညီမှု ချဲ့ထွင်ရေး ရည်ရွယ်ချက် ရှိကြောင်း ဩဂုတ် ၂၀၂၆ တွင် ကြေညာသည်။

ရန်ကုန်မြို့ ကိုလိုနီ ဗိသုကာ ထိန်းသိမ်းရေး ကြိုးပမ်းမှု ကျယ်ပြန့်လာသော်လည်း ၁၅၃ တရားဝင် ကိန်းဂဏန်းနှင့် ရပ်ကွက်တိုင်းတွင် တွေ့ရသော ရှေးဟောင်း ကျောင်းဆောင်၊ ဗဟိုဆိုင်ရာ ရုံးများနှင့် နေအိမ်များ ကြားတွင် ကွာဟချက် ကျယ်နေဆဲ ဖြစ်သည်ဟု ရပ်ရွာ အဖွဲ့အစည်းများ ဆိုသည်။ ၂၀၂၇ ဆန်းစစ်မှု ရလဒ်သည် ရန်ကုန်တိုင်း ကိန်းဂဏန်းကို ၂၀၀ ကျော် ရောက်ရှိနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းနေကြောင်း ထိန်းသိမ်းရေး ကျွမ်းကျင်သူများ မျှော်လင့်ထားသည်ဟု ဆိုသည်။