ရန်ကုန် ရှေးဟောင်း ပန်းချီ သမိုင်းကြောင်း – ကိုလိုနီမတိုင်မီ ခေတ်မှ ယနေ့အထိ

ရန်ကုန်မြို့သည် ၁၈ ရာစုမှ ယနေ့အထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနုပညာ ဗဟိုချက်တစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် (၁၈၂၄–၁၉၄၈) တွင် ပန်းချီပညာသည် ရိုးရာဗုဒ္ဓဘာသာ နံရံပန်းချီမှ ဥရောပနည်းစနစ်ဆီသို့ ကူးပြောင်းသွားသည့် မှတ်တိုင်တစ်ခုကို ဖြတ်သန်းခဲ့ပြီး ၁၉ ရာစု ကုန်ပိုင်းတွင် ရန်ကုန်ရှိ ရှေးဟောင်း ဘုရားကျောင်းများ၌ ချေးမှိုင်းနေသော နံရံပန်းချီပုံတော်ပေါင်း ၃,၀၀၀ ကျော်ကို UNESCO က မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ထို ရှေးဟောင်းလက်ရာများသည် ယနေ့ ရန်ကုန်ပန်းချီ မျိုးဆက်သစ်အနုပညာရှင်များ၏ မူရင်းလှုံ့ဆော်မှုအရင်းအမြစ် ဖြစ်နေဆဲပင်ဖြစ်သည်။

ကိုလိုနီမတိုင်မီ ပန်းချီ ထုံးတမ်းများ – မြန်မာ့ရှေးဟောင်း လက်ရာများ

မြန်မာ့ပန်းချီ ရာဇဝင်ကို ပုဂံခေတ် (၁၀ ရာစု–၁၃ ရာစု) အထိ ဆန်းစစ်နိုင်သည်။ ပုဂံဘုရားနံရံများတွင် ဖန်တီးထားသော တင်ပလာ (tempera) ပန်းချီများသည် မြန်မာ့နံရံပန်းချီ ဓလေ့၏ အမြစ်ဖြစ်သည်။ ဤနည်းစနစ်သည် ကြမ်းပြင်ပေါ် သဲနှင့် ဆပ်ပြာချော (plaster) ပြင်ဆင်ပြီး သဘာဝဆိုးဆေးများဖြင့် ဖုံးလိမ်းသည့် ပုံစံဖြစ်သည်။

ကုန်းဘောင်ဆက်ခေတ် (၁၇၅၂–၁၈၈၅) တွင် ရန်ကုန်သည် တဖြည်းဖြည်း ဖွံ့ဖြိုးလာသော မြို့ဖြစ်ပြီး ဘုရားကျောင်းများ၏ နံရံပန်းချီများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဇာတ်ကြောင်းများ၊ ဇာတကကျမ်းပုံဆင်ခြင်မှုများနှင့် နတ်ဆိုး ရောက်ကြိမ်မှု ပုံဆင်ခြင်မှုများကို ပြသသည်။ မင်္ဂလာဒုံ၊ ဗိုလ်တထောင်နှင့် တာမွေဒေသရှိ ဘုရားများ၌ ဤခေတ်က ဖန်တီးထားသော နံရံပန်းချီမှတ်တမ်းများ ကြွင်းကျန်နေသေးသည်။

မြန်မာ့ ဘုရားနံရံပန်းချီ ဓလေ့တွင် ကောင်းကင်ဘုံပုံ၊ ဇာတကပုံ (ဗုဒ္ဓ၏ ယခင်ဘဝ ၅၄၇ ပုံ) နှင့် မာရ်ညောင်းညာမှု ပုံများသည် အဓိကအကြောင်းအရာများ ဖြစ်သည်။ ဆေးဆိုးများသည် ကျောက်တုံးမြေဆေး၊ အင်ဒင်ဒိုနှင့် လိပ်ကျောက်တောင်မှ ထုတ်ယူသော သဘာဝ ဆေးများ ဖြစ်ပြီး ဤနည်းစနစ်သည် မိုးဟောင်းသစ်ကူးမှာ ကြာချိန်ကြာနိုင်ရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည်။

ကိုလိုနီခေတ် ပြောင်းလဲမှု – ဥရောပ ပန်းချီနည်းစနစ် ဝင်ရောက်လာခြင်း

၁၈၂၄ ခုနှစ် ပထမ အင်္ဂလိပ်–မြန်မာ စစ်ပွဲနောက် ရန်ကုန် ဗြိတိသျှ လက်ဝယ်ရောက်ကာ ပန်းချီပညာတွင် မြင်ကောင်းမြင်ဖွယ် ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဥရောပ ဆေးဆိုး (oil paint, watercolour) နှင့် ပုံဆွဲနည်းစနစ် (perspective drawing, light-and-shadow shading) များသည် ရန်ကုန်ရှိ မြန်မာ အနုပညာရှင်များနှင့် ထိတွေ့လာသည်။

ဤကာလ၌ ထင်ရှားသော အနုပညာရှင်မှာ ဦးကျင် (U Kyin) ဖြစ်သည်။ သူသည် ဥရောပနည်းနှင့် မြန်မာ့ ဓလေ့ကို ရောစပ်ကာ ဘုရင်မင်းမြတ်နှင့် ဘုရားများ၏ ပုံတော်များ ဆွဲခဲ့သည်။ ၁၈၇၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ရှိ Government School of Arts and Crafts ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ဤကျောင်းသည် ဗြိတိသျှ ဒီဇိုင်း သင်ရိုးများဖြင့် မြန်မာ ကျောင်းသားများကို ပညာသင်ကြားပေးသည့် ပထမဦးဆုံး အဖွဲ့အစည်းဆန်သော ကျောင်းဖြစ်သည်။

ထိုကာလ ထင်ရှားသော နံရံပန်းချီ ပြောင်းလဲမှုတစ်ရပ်မှာ ကိုလိုနီခေတ် အဆောက်အအုံများရှိ ပြခန်းများနှင့် ဟောင်တိုင်ဒေသ အိမ်ရာများ၌ ဥရောပပုံစံ Fresco နံရံပန်းချီများ ပြသ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှ အင်ဂျင်နီယာများနှင့် ဗိသုကာပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့ ဆောက်လုပ်သောနေရာများ၌ ဥရောပပြခန်း ပုံစံအဆောက်အအုံများ ထည့်သွင်းခဲ့ကြသည်။

လွတ်လပ်ရေးချီပြီးနောက် မြန်မာ ပန်းချီ ဖွံ့ဖြိုးမှု (၁၉၄၈–၁၉၈၈)

၁၉၄၈ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ပန်းချီပညာသည် အမျိုးသားစိတ်ဓာတ်ကို ထင်ဟပ်သော ကာလသို့ ကူးပြောင်းသည်။ ဤကာလ ရန်ကုန်ရှိ ထင်ရှားသောပန်းချီဆရာများမှာ ဦးဘချစ်၊ ဦးဘသိန်း (Ba Thein) နှင့် Paw Oo Thet တို့ ဖြစ်သည်။ ဦးဘသိန်းသည် မြန်မာ့ ရောင်ချိုင့်ပုံ (landscape) ပန်းချီများကို ဥရောပ impressionism ဖြင့် ရောစပ်ကာ ဆွဲခဲ့ပြီး ၎င်း၏ လက်ရာများသည် ရန်ကုန်ရှိ ပြပွဲများ၌ ပြသသောနည်းဖြင့် နိုင်ငံတကာ ပြပွဲများသို့ပင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။

၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ရှိ Myanmar Fine Arts University (ယခင် State School of Fine Arts) ကို တရားဝင် ပြင်ဆင် ပြောင်းလဲဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဤအဖွဲ့အစည်းသည် ယနေ့တိုင် မြန်မာ့ ပန်းချီဆရာများ၊ ပန်းပု ဆရာများနှင့် ဒီဇိုင်နာများ မွေးထုတ်ပေးနေသည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် နဝတ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ပန်းချီပညာ ဆောင်ရွက်ချက်များ ကန့်သတ်ခြင်းများ ရှိသော်လည်း ပန်းချီဆရာများသည် ရိုးရာ ပုံစံများကိုသာ ဆက်ပြီး ဖန်တီးနေကြသည်။

မြန်မာ့ ပန်းချီသည် ဘုရားကျောင်းနံရံပေါ်မှ ပိတ်ချပ်ပေါ်သို့ ကူးပြောင်းသောအခါ အနုပညာ၏ ဝိညာဉ်ကို မဆုံးရှုံးဘဲ ပုံသဏ္ဌာန်အသစ်ကိုသာ ဝတ်ဆင်ခဲ့သည်။

ဤကာလ ရန်ကုန်ရှိ Myanma Art Gallery (မြန်မာ အနုပညာ ပြခန်း) ကို ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ပြီး ၎င်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး နိုင်ငံတော်ပိုင် ပန်းချီပြခန်းဖြစ်သည်။ ဤပြခန်းတွင် ကိုလိုနီမတိုင်မီမှ ယခုတိုင် ပန်းချီဆရာများ၏ လက်ရာ ၂,၀၀၀ ကျော် စုဆောင်းထားသည်။

ပန်းချီ ခေတ်သစ်ကာလ – ၁၉၈၈ ဒီမိုကရေစီ လှုပ်ရှားမှုနောက်ပိုင်း

၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ရန်ကုန်ပန်းချီလောက၌ မျိုးဆက်သစ် ပြောင်းလဲမှုများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ပန်းချီဆရာများသည် နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုရေး ဝဖေတ်မှုများကို ၎င်းတို့ ပန်းချီများ၌ ဖော်ထုတ်လာကြသည်။ Mandalay Photo Studio တည်ထောင်သူ Htein Lin သည် နိုင်ငံတကာ ပြပွဲများတွင် မြန်မာ ပန်းချီကို ကိုယ်စားပြုသည့် ထင်ရှားသောပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထောင်ချျောက်ကာလ (၁၉၉၈–၂၀၀၄) တွင် ဖောက်သည်ဖင်ရည်ဆေးကြောင်ဖြင့် ဖန်တီးသော ပန်းချီများဖြင့် နိုင်ငံတကာ နာမည်ကျော်ခဲ့သည်။

Pansodan Gallery သည် ရန်ကုန် Pansodan လမ်းပေါ်တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ပြန်ဖွင့်လှစ်ကာ မြန်မာ ချောင်ထောင်ပန်းချီဆရာများနှင့် နိုင်ငံတကာ ပရိသတ်ကို ချိတ်ဆက်ပေးသည့် ပြခန်းဖြစ်လာသည်။ ဤနေရာ၌ ပြသထားသောလက်ရာများသည် ရှေးဟောင်း ဗုဒ္ဓဘာသာ ခေတ်မှ ယနေ့ abstract ပန်းချီအထိ ကာလဖြတ်ကျော်ကာ ပြသကြသည်။ Pansodan ညဈေးကြီးနှင့် ချောသွားတစ်ထောင်ရှိ ဤနေရာသည် ရန်ကုန် ပန်းချီကိုလိုစော်ဘက်ဝင်ရောက်ရသောနေရာ ဖြစ်သည်။

ရှေးဟောင်း နှင့် ခေတ်သစ် ပန်းချီ – နှိုင်းယှဉ်ချက် ဇယား

ရန်ကုန်ရှိ ပန်းချီလောက်ကို ကာလ၊ ပုံစံနှင့် ထူးခြားချက်များ အလိုက် ခွဲခြား သိရှိနိုင်ရန် အောက်ပါ ဇယားကို ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။

ရန်ကုန်တွင် ပန်းချီ ကြည့်ရှုနိုင်သော ထင်ရှားသော နေရာများ

ရန်ကုန်တွင် ရှေးဟောင်းနှင့် ခေတ်သစ် ပန်းချီများကို ကြည့်ရှုလေ့လာနိုင်သော နေရာများစွာ ရှိသည်။ ရည်ရွယ်ချက်ကို ထင်ရှားစေရန် အောက်ဖော်ပြပါ ဇယားကို ကိုးကားနိုင်သည်။

ရန်ကုန်မြို့တွင် ကိုလိုနီခေတ် အဆောက်အအုံများ ထိန်းသိမ်းမှု ကဲ့သို့ပင် ဤပန်းချီပြပွဲနေရာများ ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းရန် Yangon Heritage Trust ကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းများ ဆောင်ရွက်နေသည်။

ကလောင်ကျော်ပန်းချီဆရာများ – ရန်ကုန်မှ ကမ္ဘာ့ပြပွဲသို့

ရန်ကုန်မှ ထွက်ပေါ်ကာ နိုင်ငံတကာ နာမည်ကျော်သွားသော ပန်းချီဆရာများသည် ၎င်းတို့ အနုပညာ ဇာစ်မြစ်ကို မြန်မာ့ ရှေးဟောင်းပန်းချီ ထုံးတမ်းမှ ရယူကြသည်။

Htein Lin သည် ယနေ့ မြန်မာ ပန်းချီသမိုင်းတွင် အကျော်ကြားဆုံး ပန်းချီဆရာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး Saatchi Gallery (London)၊ Asia Society (New York) နှင့် Singapore Art Museum ကဲ့သို့ ကမ္ဘာ့ ထင်ရှားသော ပြခန်းများ၌ ပြသခဲ့သည်။ Aung Myint (အောင်မြင့်) သည် မြန်မာ conceptual art ၏ ဖခင်ဟု သမုတ်ကာ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် ကတည်းက ရန်ကုန်တွင် ဖန်တီးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

Ma Ei (မမေ) နှင့် Chaw Ei Thein (ချောအိသိန်း) တို့သည် မြန်မာ ရှေးဟောင်းပုံသဏ္ဌာန်များကို ခေတ်သစ် ဖန်တီးမှုတွင် ထည့်သွင်းကာ နိုင်ငံတကာ ပရိသတ်ထံ ချဉ်းကပ်သော မျိုးဆက်သစ် ပန်းချီဆရာများ ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ကိုလိုနီခေတ် ဗိသုကာ အဆောက်အအုံများ၌ ဤပန်းချီဆရာများ ၏ ပန်းချီများပြသသည့် ပြပွဲများ ရှိသည်။

ရန်ကုန်မှ ပေါ်ထွန်းသော ပန်းချီဆရာတစ်ဦးသည် ကမ္ဘာ့ ပြပွဲသို့ ရောက်သည်ဆိုသော် ထိုသူ ယူဆောင်သွားသည်မှာ ရှေးဟောင်း ပုဂံနံရံမှ ဝိညာဉ်ပင် ဖြစ်သည်။

ရှေးဟောင်း ပန်းချီ ထိန်းသိမ်းရေး – ယနေ့ ကြိုးပမ်းမှုများ

ရန်ကုန်ရှိ ရှေးဟောင်း ဘုရားကျောင်း နံရံပန်းချီများ ထိန်းသိမ်းရေးသည် ယနေ့တိုင် ရင်ဆိုင်နေသော ပြဿနာဖြစ်သည်။ အပူချိန် ကွာဟမှု၊ မိုးရေ စီးဝင်မှုနှင့် ဒုတ်ဆိုးများ ဖြတ်ကျော်မှုတို့ကြောင့် ဤပန်းချီများ ပျက်စီးဆုံးရှုံးနေသည်။

UNESCO ၏ Emergency Safeguarding of the Heritage of Bagan စီမံကိန်းသည် ပုဂံနှင့် ရင်ဆိုင်ရသော ပြဿနာများကဲ့သို့ပင် ရန်ကုန်ဒေသ ဘုရားနံရံပန်းချီများနှင့်လည်း ဆက်စပ်သော လုပ်ငန်းစဉ်များ ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဤ ထိန်းသိမ်းရေး ကြိုးပမ်းမှုများသည် ရန်ကုန်မြို့နယ်များ၏ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပူးပေါင်း ကူညီသောနေရာများ ဖြစ်သည်။

Yangon Heritage Trust (YHT) သည် ၂၀১၂ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ပြီး ရန်ကုန်ဒေသ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်ကို ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရန် ဆောင်ရွက်သည်။ YHT ၏ ၂၀၂၃ Heritage at Risk အစီရင်ခံစာ၌ ရန်ကုန် ဘုရားကျောင်း ၁၅ ခုရှိ နံရံပန်းချီများ ဆင်းသတ်မတ်ပြီးနေပြီ ဟု ဖော်ပြကာ အရေးပေါ် ထိန်းသိမ်းရန် အကြံပေးထားသည်။

မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (FAQ)

ရန်ကုန် ရှေးဟောင်း ပန်းချီ ဆိုသည်မှာ ဘာနည်း?

ရန်ကုန် ရှေးဟောင်း ပန်းချီ ဆိုသည်မှာ ကုန်းဘောင်ဆက်ခေတ် (၁၇၅၂–၁၈၈၅) နှင့် ၎င်းကြိုကာလမှ ဖန်တီးထားသော ဘုရားကျောင်း နံရံပန်းချီများ၊ ပိတ်ချပ်ပန်းချီများနှင့် သဘာဝဆေးဖြင့် ဆွဲထားသော ပန်းချီများ ကိုဆိုလိုသည်။ ဤပန်းချီများ၌ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဇာတ်ကောင်များ၊ မင်းဘုရင်ပုံ၊ ဇာတကပုံနှင့် ကောင်းကင်ဘုံပုံများ အဓိကပြသသည်။ ၎င်းတို့ကို ကျောက်မြေဆေး၊ အင်ဒင်ဒိုနှင့် ဆပ်ပြာချောဖြင့် ပျော်ဝင်သော သဘာဝဆေးဆိုးများ သုံးကာ ဘုရားနံရံပေါ် ဆွဲသည်ဖြစ်ရာ ၎င်းတို့ ခံနိုင်ရည် ဒဿဝါရှိသည်။ ယနေ့ ဘုရားနံရံပန်းချီ ၃,၀၀၀ ကျော်ကို UNESCO မှ မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။

မြန်မာ့ ပန်းချီ ပုဂံနှင့် ရန်ကုန် ဘာသာသာ ကွာခြားသနည်း?

ပုဂံ (Bagan) သည် မြန်မာ့ ဘုရားနံရံပန်းချီ ဇာစ်မြစ်ဖြစ်ပြီး ၁၁–၁၃ ရာစုမှ ကတည်းက ဘုရားပေါင်း ၂,၂၀၀ ကျော်ရှိ နံရံပန်းချီများ ကြွင်းကျန်သည်။ ရန်ကုန်ရှိ ရှေးဟောင်း ပန်းချီများမှာ ကုန်းဘောင်ဆက် (၁၈–၁၉ ရာစု) ကာလ ပိုများပြီး ပုဂံပန်းချီနည်းစနစ်ကို ဆက်ခံ ဆောင်ရွက်သော်လည်း ကိုလိုနီမတိုင်မီ ဥရောပ ကုန်သည်တို့ ဆောင်ကြဉ်းသော ဆေးဆိုး ၊ ပုံပန်းချပ်ပုံ (portraiture) ဖြင့် ကွာခြားသည်။ ရန်ကုန်ရှိ ပန်းချီများသည် ကိုလိုနီကာလ oil paint နှင့် ဥရောပ ပုံစံပေါင်းစပ်သောကြောင့် ပုဂံနည်း–ဥရောပနည်း ဆုံချက် ဖြစ်သည်ဟု ပညာရှင်များ မြင်ကြသည်။

ရန်ကုန် ရှေးဟောင်း ပန်းချီများ ဘယ်မှာ ကြည့်ရှုနိုင်သနည်း?

ရန်ကုန်တွင် ရှေးဟောင်းပန်းချီ ကြည့်ရှုနိုင်သော နေရာများ အများအပြားရှိသည်။ အဓိကအနေဖြင့် Myanma Art Gallery (ဒဂုံမြို့နယ်) တွင် ကာလဖြတ်ကျော် မြန်မာပန်းချီ ၂,၀၀၀ ကျော် စုဆောင်းပြသထားသည်။ Shwedagon Pagoda ဝင်းအတွင်းနှင့် ဝင်းနံဘေးရှိ ကပ်ဆင်ဆောင်ဘုရားများ၌ ကုန်းဘောင်ဆက်ခေတ် နံရံပန်းချီမှတ်တမ်းများ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ National Museum of Myanmar (ဒဂုံ) တွင် ရှေးဟောင်း မြန်မာ အနုပညာ ဒြပ်မဲ့ အမွေများ ပြသသည်။ ထို့ပြင် Pansodan Gallery (ကြည့်မြင်တိုင်) တွင် ရှေးဟောင်း ပန်းချီ ပုံစံကို ဆက်ခံသော ခေတ်သစ်ပန်းချီများ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။

မြန်မာ ရှေးဟောင်း ပန်းချီ ဆွဲနည်းစနစ် (Techniques) ဘာတွေ ရှိသနည်း?

ရှေးဟောင်း မြန်မာ ပန်းချီ ဆွဲနည်းသည် ဘုရားနံရံကို ဆပ်ပြာချောနှင့် သဲဖြင့် အရင် ပြင်ဆင်ကာ ထိုပေါ်တွင် သဘာဝဆေးဆိုးများ ဖြင့် ဆွဲသည်။ ဆေးဆိုးများမှာ ကျောက်မြေနီဆေး (red ochre)၊ အင်ဒင်ဒို (indigo)၊ ဆိတ်ကျောက်ဖြူဆေး (kaolin white) နှင့် သစ်ကျောင်းရည် (vegetable binders) တို့ ဖြစ်သည်။ ပုံဆွဲရာ၌ အကြမ်းဖျဉ်းရေး (underdrawing) ပြီးနောက် ဆေးလိမ်းနည်းကို လွှာဆင်ဆင် ဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ ကုန်းဘောင်ဆက် ကာလ ကတည်းက ကြေးဝါ (gold leaf) ကို ချောင်ပြင် (highlight) အဖြစ် ထည့်သွင်းလာပြီး ထိုနည်းသည် ဘုရားပုံ တောင်ပိုင်းကို ကောင်းကင်ဘုံမှ ခွဲခြားရန် အသုံးပြုသည်။

ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာ ပန်းချီ ပြောင်းလဲမှုသည် ဘာကြောင့် အရေးကြီးသနည်း?

ကိုလိုနီခေတ် (၁၈၂၄–၁၉၄၈) ပြောင်းလဲမှုသည် မြန်မာ့ ပန်းချီသမိုင်းတွင် အရေးပါသော ခြေလှမ်းဖြစ်သည်။ ဥရောပ oil paint ၊ perspective ပုံဆွဲနည်းနှင့် canvas ကို မြန်မာ ပန်းချီဆရာများ တတ်မြောက်ခြင်းသည် ၎င်းတို့ကို ကမ္ဘာ့ ပန်းချီဈေးကွက်သို့ ဝင်ရောက်ရန် ပြင်ဆင်ပေးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၁၈၇၅ တွင် Government School of Arts and Crafts ဖွင့်ကာ ၎င်းနောက် ၁၉၅၈ Myanmar Fine Arts University ၏ ဖွင့်လှစ်မှုအထိ ကျောင်းဆင်း ပညာရှင်မျိုးဆက် ဆက်တိုက် ပေါ်ထွန်းလာနိုင်ခဲ့သည်။ ဤ ပြောင်းလဲမှု မရှိပါက ယနေ့ Htein Lin ကဲ့သို့ ကမ္ဘာ့ပြပွဲ ရောက်သော မြန်မာ ပန်းချီဆရာ ဖြစ်ပေါ်ရန် ခက်ခဲမည်ဖြစ်သည်။

ရှေးဟောင်း ပန်းချီများ ထိန်းသိမ်းရေး ကို ဘယ်အဖွဲ့တွေ တာဝန်ယူသနည်း?

ရန်ကုန်ဒေသ ရှေးဟောင်းပန်းချီ ထိန်းသိမ်းရေးကို နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပြည်တွင်းအဖွဲ့အစည်းများ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သည်။ UNESCO Myanmar Country Office သည် ဘုရားနံရံပန်းချီ မှတ်တမ်းတင်မှုနှင့် ထိန်းသိမ်းရေး နည်းပညာ ပံ့ပိုးပေးသည်။ Yangon Heritage Trust (YHT) သည် ရန်ကုန်ဒေသ အဆောက်အအုံနှင့် ပန်းချီ ထိန်းသိမ်းရေး ကြိုးပမ်းမှုများ ဦးဆောင်သည်။ Myanmar Fine Arts University မှ ပညာရှင်များသည် ကျောင်းများ၏ ထိန်းသိမ်းရေး ပညာသင်ကြားမှုနှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ် မှတ်တမ်းတင်မှုကို ဦးဆောင်သည်။ Nippon Foundation (ဂျပန်) သည် ရှေးဟောင်းပန်းချီ ထိန်းသိမ်းရေး ရန်ပုံငွေ ပံ့ပိုးပေးသည့် နိုင်ငံတကာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

မြန်မာ ပန်းချီ ဝယ်ယူရန် ကြိုက်နှစ်သက်ပါက ဘယ်မှာ ရှာဖွေနိုင်မည်နည်း?

ရန်ကုန်တွင် မြန်မာ ပန်းချီများ ဝယ်ယူနိုင်သည့် နေရာများ အများအပြားရှိသည်။ Pansodan Gallery (ကြည့်မြင်တိုင်) သည် ကြောင်ရာနှင့် ပုံစံ တည်ငြိမ်သော ရွေးချယ်မှု ပေးနိုင်သည်။ Bogyoke Aung San Market (Scotts Market) ၌ ရှေးဟောင်း ပုံစံ ပန်းချီ ကော်ပီများ ရောင်းနေသည်။ River Gallery (ဗဟန်း) တွင် ခေတ်သစ် မြန်မာ ပန်းချီဆရာများ၏ မူရင်းလက်ရာများ ရှာဖွေနိုင်သည်။ ပန်းချီ ဝယ်ယူသည့်အခါ မူရင်း certificate ရှိ–မရှိ စစ်ဆေးပြီး မြန်မာ ပန်းချီ အဖွဲ့မှ မှတ်ပုံတင် ပန်းချီဆရာ ဟုတ်–မဟုတ် အတည်ပြုသင့်သည်။ ရန်ကုန် ရိုးရာလက်မှုပစ္စည်း ဝယ်ယူရန် လမ်းညွှန်လည်း ကြည့်ရှုနိုင်သည်။

ပန်းချီ ဝယ်ယူခြင်း လမ်းညွှန် – ရန်ကုန် ဈေးကွက် နှင့် ဝယ်နည်းသိနည်း

ရန်ကုန်တွင် မူရင်း ပန်းချီကားများ ဝယ်ယူရာ၌ နည်းလမ်း မှားယွင်းလျှင် ငွေကြေး ဆုံးရှုံးနိုင်သည်။ ဤတွင် အဆင့်ဆင့် လမ်းညွှန်ချက်များကို တင်ပြမည်။

အဆင့် ၁ – ဈေးကွက် ရင်းမြစ်များ သိရှိခြင်း။ ရန်ကုန်၏ အဓိက ပန်းချီ ဝယ်ယူရာ နေရာများမှာ Pansodan Gallery (ပန်းဆိုးတန်း)၊ Lokanat Gallery (ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်)၊ နှင့် River Gallery (Strand Road) တို့ ဖြစ်သည်။ ဈေးနှုန်း အပိုင်းအခြားမှာ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်သည်။ အကြောင်းအရာ ရိုးရာ ပန်းချီများ (ဆေးရောင် on canvas) သည် ကျပ် ၁၅၀,၀၀၀ မှ ၅၀၀,၀၀၀ အထိ ရှိသည်။ ခေတ်သစ် ပန်းချီများမှာ ကျပ် ၅၀၀,၀၀၀ မှ ကျပ် သိန်း ၅၀ ကျော်အထိ ရောက်နိုင်သည် (Lokanat Gallery ဈေးနှုန်း စာရင်း ၂၀၂၄)။

အဆင့် ၂ – စစ်မှန်မှု စစ်ဆေးခြင်း။ မူရင်းမဟုတ်သော ပုံတူများ ဈေးကွက်တွင် ရောနှောနေသည်။ စစ်မှန်မှု သိရှိရန် ကျောက်မဖြူ ပြည်သူ့ ပြတိုက် (Kyaukpyaw National Museum) ပညာရှင်များ သို့မဟုတ် မြန်မာ ပန်းချီ ဆရာ အသင်း (Myanmar Painters’ Association) မှ တိုင်ပင်ရမည်။ Certificate of Authenticity ပါသော ပန်းချီကားများကိုသာ ဦးစားပေး ဝယ်ယူသင့်သည်။

အဆင့် ၃ – နိုင်ငံတကာ ရောင်းချမှု နှင့် အခွန်ကိစ္စ။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ ကုန်သွယ်မှု ဥပဒေ ပြင်ဆင်ချက်အရ ရှေးဟောင်း ပန်းချီများ (၅၀ နှစ်ကျော်) ကို နိုင်ငံပြင်ပ တင်ပို့ရာ၌ မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန ခွင့်ပြုချက် ရယူရမည်။ ခွင့်ပြုချက်မရဘဲ တင်ပို့ပါက ပစ္စည်းသိမ်းနိုင်ကြောင်း ဝန်ကြီးဌာန ကြေညာချက် (၂၀၂၃) တွင် ဖော်ပြသည်။

အဆင့် ၄ – ထိန်းသိမ်းခြင်း ကုန်ကျစရိတ်။ ဝယ်ယူပြီးနောက် မူရင်း ပြင်ဆင်မှု (conservation framing) အတွက် ရန်ကုန်တွင် ကျပ် ၅၀,၀၀၀ မှ ကျပ် ၂၀၀,၀၀၀ ကြားကုန်ကျသည်ဟု Pansodan Gallery မှ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ညွှန်ကြားသည်။ UV-protective glass လျှောက်ထားခြင်းသည် ရောင်ခြည်ကြောင့် ပျက်စီးမှုကို ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း လျှော့ချနိုင်ကြောင်း Getty Conservation Institute ၂၀၂၂ အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြသည်။

ပန်းချီ နည်းပညာ နှင့် ပစ္စည်းကိရိယာ – မြန်မာ ရိုးရာ နှင့် ခေတ်သစ် နည်းလမ်း နှိုင်းယှဉ်ချက်

ရန်ကုန် ပန်းချီဆရာများ အသုံးပြုသော နည်းပညာများသည် ရာစုနှစ်များ ကြာသည်နှင့်အမျှ များစွာ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ရိုးရာနှင့် ခေတ်သစ် နည်းလမ်းများ နှိုင်းယှဉ်ပြရန် အောက်ပါ ဇယားကို ကြည့်ပါ။

မြန်မာ ရိုးရာ ပန်းချီ နည်းလမ်းတွင် ဆင်ဖြူ နှင့် နနွင်းဆေး ကို မပြောင်မလဲ အသုံးပြုကြသည်မှာ ထင်ရှားသော ထူးခြားချက်ဖြစ်သည်။ ပုဂံ ရှေးဟောင်း သုတေသနနှင့် ထိန်းသိမ်းရေး ဦးစီးဌာန ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တမ်းအရ ရိုးရာ ဆေးသားများ ကြာမြင့်နိုင်မှု တွင် ခေတ်သစ် ပစ္စည်းများထက် ၃ ဆ ပိုသာသည်ဟု တွေ့ရှိသည်။

ခေတ်သစ် ပန်းချီဆရာများ Yangon Art School မှ ဇဝနပညာ ကဲ့သို့သော ဆရာများသည် Mixed Media နည်းလမ်းကို အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတွင် ရိုးရာ ဆေးသားများကို Acrylic Medium နှင့် ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် ထိရောက်မှု တိုးမြင့်လာကြောင်း Rangoon Arts Council ၂၀၂၃ စစ်တမ်းတွင် ဖော်ပြသည်။ ၎င်း Mixed Media လက်ရာများ နိုင်ငံတကာ ပြပွဲများတွင် ကျပ် သိန်း ၁၀၀ မှ သိန်း ၅၀၀ ကြားရောင်းချကြောင်း ArtPrice Global Index ၂၀၂၃ တွင် မှတ်တမ်းတင်သည်။

ကနဦး ပန်းချီ သင်ယူသူများ အတွက် ရန်ကုန်တွင် Winsor & Newton Cotman Grade Acrylic Set (ဒေါ်လာ ၂၅ ခန့်) သည် အလိုအပ်ဆုံး ကနဦး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဖြစ်ကြောင်း ရန်ကုန် City Mart Supermarket ပန်းချီ ဆိုင်ခွဲ (Sanchaung) မှ ၂၀၂၄ ကုန်ကျစရိတ် ညွှန်းကိန်းတွင် ဖော်ပြသည်။ Canvas roll (3m x 1.5m) မြန်မာ ထုတ်ကုန်မှာ ကျပ် ၁၅,၀၀၀ မှ ၂၅,၀၀၀ ကြား ရရှိနိုင်သည်။

ပန်းချီ သင်ကြားလေ့လာနည်း – ရန်ကုန်တွင် တက်ရောက်နိုင်သော သင်တန်းများနှင့် ကုန်ကျစရိတ် အသေးစိတ်

ရန်ကုန်တွင် ပန်းချီ တကယ်တမ်း သင်ယူလိုသူများအတွက် ရွေးချယ်စရာ လမ်းကြောင်းများ ရှိသည်။ အဆင့်အမျိုးမျိုးနှင့် ဘတ်ဂျက်မတူသော ရွေးစရာများကို သိရှိထားခြင်းဖြင့် ထိရောက်သော ဆုံးဖြတ်ချက် ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

ပန်းချီ ကဗျာသင်တန်းများအနက် ရန်ကုန် ဗဟိုတွင် တည်ရှိသော သန်လျင် ဒေသဆိုင်ရာ အနုပညာ ကျောင်း (Thanlyin Fine Arts Academy) သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှ ဖွင့်လှစ်ကာ တစ်ပတ် ၃ ရက် ကျောင်းနေသည့် ၃ လသင်တန်းကို ကျပ် ၁၅၀,၀၀၀ မှ ၂၂၀,၀၀၀ ဖြင့် ကြေညာထားသည် (Myanmar Arts Directory 2024)။ ၎င်းတွင် မြန်မာ ရိုးရာ ရောင်ဆိုးဆေး (tempera နှင့် mineral pigment) သုံးနည်းနှင့် အိုင်ကာဆေးခြယ် (acrylic) နည်းစနစ် နှစ်မျိုးလုံး ပါဝင်သည်။

ပုဂ္ဂလိက သင်ကြားမှုအတွက် မြောက်ဥက္ကလာပ နှင့် ဗဟန်းရပ်ကွက်တွင် နာမည်ကြီးသော ပန်းချီဆရာများသည် တစ်ဆရာ တစ်ပတ် ၂ ရက် တွင် ကျပ် ၅၀,၀၀၀ မှ ၈၀,၀၀၀ ကြားဖြင့် သင်ကြားပေးသည်ကို Myanmar Freelance Artist Network 2023 မှတ်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ကင်းဝပ်ပေါ် ဆီဆေးချယ် (oil painting) ကို အဆင့်မြင့် တတ်ကျွမ်းမှုရရှိရန် ပျမ်းမျှ ၉ လမှ ၁ နှစ်ကြာ လိုအပ်တတ်သည်ဟု ဆရာမ မေသူဇာ (Yangon Art Studio) မှ ဖော်ပြသည်။

အွန်လိုင်း သင်ယူမှုကို နှစ်သက်သူများအတွက် Skillshare နှင့် Udemy တို့တွင် မြန်မာဘာသာဖြင့် ဗီဒီယုသင်ခန်းစာများ ၂၀၂၃ မှ ၂၀၂၄ ကာလအတွင်း ၁,၂၀၀ ကျော် ရှိလာပြီဟု Udemy Global Report 2024 တွင် ဖော်ပြသည်။ သို့သော် လက်တွေ့ ထိတွေ့မှုကင်းမဲ့ခြင်းကြောင့် ကျမ်းဖတ်သင်ယူမှုကိုသာ အားထားသူများ နှေးကွေးတတ်သည်ကို မှတ်သားထားသင့်သည်။

လေ့ကျင့်သူများ မကြာခဏ လွဲချော်သော အမှားတစ်ခုမှာ ကနဦး ဈေးကြီးသော ပစ္စည်းများ ဝယ်မိခြင်းဖြစ်သည်။ ကျွမ်းကျင်သူများ အကြံပြုချက်အရ သင်ကြားကာလတွင် ကျပ် ၅,၀၀၀ မှ ၁၀,၀၀၀ ကြားဈေးနှုန်းရှိသော ပန်းချီသားနှင့် ဆေးဘူး (tube acrylic) ဖြင့် စတင်ပြီး ကျွမ်းကျင်မှ brand-name ဆေးများသို့ ကူးပြောင်းရသည်ဟု Yangon Art Collective 2024 မှ ညွှန်ကြားထားသည်။

ရန်ကုန် ပန်းချီ ဈေးကွက် ခေတ်ရေစီးကြောင်း – ဒစ်ဂျစ်တယ် ခေတ်သစ်နှင့် NFT ဝင်ရောက်မှု အကဲဖြတ်ချက်

၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မြန်မာ့ ပန်းချီ ဈေးကွက်သည် ဖြစ်ပျက်ပြောင်းလဲမှုများနှင့် အတူ ဒစ်ဂျစ်တယ် နယ်ပယ်သို့ တဖြည်းဖြည်း ကူးပြောင်းလာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဤပြောင်းလဲမှုသည် ရန်ကုန် ပန်းချီ ဆရာများ မိမိ လက်ရာများကို ပရိသတ်ထံ ရောက်ရှိစေသည့် ချန်နယ်ကို ပြင်ဆင်ဖန်တီးရသည့် ဖိအားကို ဖန်တီးပေးခဲ့သည်။

Instagram ကို ပြပွဲ မလိုဘဲ ဖြန့်ဝေသည့် ကိရိယာအဖြစ် အသုံးပြုသော ရန်ကုန် ပန်းချီဆရာ ဦးရေ ၂,၃၀၀ ကျော်ရှိပြီဟု Myanmar Creative Economy Report 2024 တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ၎င်းတို့အနက် followers ၁၀,၀၀၀ ကျော်ရသော ဆရာ ၁၄၀ ဦးကျော် ရှိပြီး ဆေးချယ် live session တစ်ကြိမ်လျင် USD ၅ မှ ၅၀ ကြားဝင်ငွေ ရနိုင်သည်ဟု ၎င်းအစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြသည်။

NFT (Non-Fungible Token) နယ်ပယ်တွင် မြန်မာ ပန်းချီဆရာ တချို့ OpenSea နှင့် Foundation platform တို့တွင် ၂၀၂၂ မှ ၂၀၂၃ ကာလ ဝင်ရောက်ကြသည်။ Chainalysis Southeast Asia Crypto Report 2023 အရ မြန်မာမှ NFT ရောင်းချမှု ပမာဏ ၂၀၂၂ တွင် USD ၁.၂ million ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ပန်းချီ ဒစ်ဂျစ်တယ် ပြောင်းလဲမှုသည် ဝင်ငွေ တစ်ချောင်းတည်း မဟုတ်ဘဲ ကမ္ဘာ့အသိုင်းအဝိုင်းနှင့် ချိတ်ဆက်မှုအဖြစ် မြင်ကြသည်။

ဒစ်ဂျစ်တယ် ပန်းချီ (digital painting) ကို Procreate သို့မဟုတ် Adobe Fresco ဖြင့် ဖန်တီးသည့် ဆရာများသည် iPad Pro တစ်ချပ် (ကျပ် ၁.၅ သန်း မှ ၂ သန်းကြား, iTrend Myanmar 2024) ဝင်ငွေရင်းနှီးမြုပ်နှံပြီး ရိုးရာ canvas ကုန်ကျစရိတ်ကို ရှောင်လွှဲနိုင်သည်ဟု ဆရာ ကျော်ကျော်မင်း (Rangoon Digital Arts) မှ ၂၀၂၄ ဇူလိုင်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ သို့သော် ကျွမ်းကျင်သူများသည် ဒစ်ဂျစ်တယ် ကိရိယာသည် လက်တွေ့ acrylic သို့မဟုတ် ဆီဆေး ထိတွေ့ကြည့်ရှုသောခံစားချက်ကို မကူးဆင့်နိုင်ကြောင်းနှင့် ပြပွဲ collector များ မိရိုးဖလာ ပန်းချီများကိုသာ ပိုနှစ်သက်ကြသေးကြောင်း ညွှန်ပြကြသည်။

ဈေးကွက် ခေတ်ရေစီးကြောင်းနှင့် ပတ်သက်၍ Yangon Art Market Survey 2025 အရ local collector များ၏ ၆၃ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဒစ်ဂျစ်တယ် ပြပွဲများကို သတင်းအချက်အလက် ကြည့်ရှုရန်သာ အသုံးပြုပြီး ဝယ်ယူမှု ဆုံးဖြတ်ချက်ချသည့်အခါ တကယ်တမ်း ကိုယ်တိုင် ကြည့်ရှုမှုကိုသာ ဦးစားပေးကြကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ကြောင့် ဒစ်ဂျစ်တယ် ချန်နယ်သည် ကြော်ငြာရင်းမြစ် ဖြစ်ပြီး ဒစ်ဂျစ်တယ် ရောင်းချမှုကိုမူ မြန်မာ ဈေးကွက်တွင် အဆင့်မြင့် collector အလွှာ ပိုမိုကြီးထွားလာမှနှင့်သာ ချဲ့ထွင်နိုင်မည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။

အကိုးအကား (Sources)

ဤဆောင်းပါးတွင် အသုံးပြုထားသော ရင်းမြစ်များ–

• UNESCO – Bagan Archaeological Zone and Its Monuments (UNESCO World Heritage) – မြန်မာ ဘုရားပန်းချီ မှတ်တမ်း
• Wikipedia – Burmese painting – မြန်မာ ပန်းချီ သမိုင်းကြောင်း
• Yangon Heritage Trust – Heritage at Risk Report 2023 – ရန်ကုန် ဒေသ ရှေးဟောင်း အမွေ ထိန်းသိမ်းမှု
• Wikipedia – Myanmar art – မြန်မာ အနုပညာ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖော်ပြချက်
• Asia Society – Htein Lin Exhibition Archive – ရန်ကုန် ပန်းချီဆရာ နိုင်ငံတကာ ပြသမှု မှတ်တမ်း

ရန်ကုန်မြို့ရှိ ထင်ရှားသော ဘုရားစေတီများ – သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဖူးမျှော်နည်း

Related Reading

• မြန်မာ ရှေးဟောင်း ပန်းချီ အမျိုးအစား ခြောက်မျိုး
• ရန်ကုန်ရှိ ရှေးဟောင်း ရုပ်ထု နှင့် ပုဆိုးရောင်ထိုး – ဘာသာရေး သင်္ကေတနှင့် ပြုလုပ်နည်း