အနှစ်ချုပ်
ရန်ကုန်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးသောမြို့ဖြစ်ပြီး ခရိုင် ၄ ခု၊ မြို့နယ် ၃၃ ခုနှင့် ရပ်ကွက် ၄၅၈ ကျော်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ Myanmar Census 2014 အရ ရန်ကုန်မြို့နယ်ဒေသ၌ လူဦးရေ သန်း ၅.၁ ကျော် နေထိုင်ကြပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းအားဖြင့် သန်း ၈ ကျော်ရှိမည်ဟု ကျွမ်းကျင်သူများ ခန့်မှန်းထားသည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် ရန်ကုန်မြို့၏ မြို့နယ်တစ်ခုချင်းစီ၏ ဇာတိလက္ခဏာများ၊ ယဉ်ကျေးမှုထူးချွန်ချက်များနှင့် နေထိုင်ရန် သင့်တော်မှုများကို ဒေသခံ ဇာတိလူများ၏...
မာတိကာ
- 1 ရန်ကုန်မြို့ အုပ်ချုပ်ရေး ဖွဲ့စည်းပုံ – ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်များ
- 2 ရန်ကုန်တောင်ပိုင်းခရိုင် – မြို့ပြစိုက်ပျိုးအမြစ်
- 3 ရန်ကုန်မြောက်ပိုင်းခရိုင် – ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးမှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေး
- 4 ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းခရိုင် – ရေကမ်းနားနှင့် ဒေသခံ ကုန်သွယ်ရေး
- 5 ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းခရိုင် – ချဲ့ထွင်နေသော ကျောင်းနှင့် ပြည်သူ့ ပတ်ဝန်းကျင်
- 6 ထင်ရှားသောမြို့နယ်များ တစ်ခုချင်းစီ သုံးသပ်ချက်
- 7 ရပ်ကွက်ဘဝ – ဒေသခံများ၏ နေ့စဉ်ဘဝ ထင်ဟပ်မှု
- 8 ရန်ကုန် မြို့နယ်ဖွဲ့စည်းပုံ – သမိုင်းကြောင်း
- 9 မြို့နယ်ခွဲ ဆော့ဖ်ဝဲ – ကိန်းဂဏာန်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက်
- 10 နေထိုင်ရန် မြို့နယ်ရွေးချယ်ခြင်း – လက်တွေ့ လမ်းညွှန်
- 11 ရပ်ကွက်စီမံကိန်း – ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး ကြည့်ရှုချက်
- 12 မေးလေ့ရှိသောမေးခွန်းများ (FAQ)
- 12.1 ရန်ကုန်တွင် မြို့နယ် မည်မျှ ရှိသနည်း။
- 12.2 ရန်ကုန်မြို့တွင် ရပ်ကွက် မည်မျှ ရှိသနည်း။
- 12.3 ရန်ကုန်မြို့ ဘယ်မြို့နယ်မှာ နေထိုင်ရန် အကောင်းဆုံးနည်း။
- 12.4 ရပ်ကွက် ဆိုသည်မှာ ဘာကို ဆိုလိုသနည်း။
- 12.5 ရန်ကုန် ခရိုင် ၄ ခုသည် မည်သည်တို့ ဖြစ်ကြသနည်း။
- 12.6 ရန်ကုန်မြို့ ဒေသ ဦးရေ မည်မျှ ရှိသနည်း။
- 12.7 ရန်ကုန် ရပ်ကွက်နှင့် မြို့နယ်ကွာခြားချက် ဘာနည်း။
- 12.8 ရန်ကုန်မြို့ ဝင်ရောက်မှု Circular Railway မြို့နယ်ဆက်သွယ်မှု ဘယ်မြို့နယ်တွင် ပိုကောင်းသနည်း။
- 13 ရန်ကုန်မြို့နယ်များတွင် အိမ်ခြံမြေ ဈေးနှုန်းများ နှိုင်းယှဉ်ချက်
- 14 မြို့နယ်ဒေသများ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ချိတ်ဆက်မှု နှိုင်းယှဉ်ချက်
- 15 မြို့နယ်ဒေသများ၏ ကျန်းမာရေး ဆေးခန်းနှင့် ဆေးရုံ ဝန်ဆောင်မှု ရရှိနိုင်မှု
- 16 ရန်ကုန် မြို့နယ်ဒေသများ၌ ကျောင်းကြောင်း ပညာရေး ဌာန ချိတ်ဆက်မှု
- 17 ရန်ကုန် မြို့နယ်ဒေသများ၌ ရေ၊ မီး၊ အင်တာနက် အခြေခံ အဆောက်အဦ စစ်တမ်းချက်
- 18 ရန်ကုန် မြို့နယ်ဒေသများ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု နှင့် စီးပွားဖွင့်လှစ်ရန် နှိုင်းချက်ကွင်းပြ လမ်းညွှန်
- 19 ရန်ကုန် မြို့နယ်ဒေသများ၌ ဈေးကွက်နှင့် စားသောက်ဆိုင် စီးပွားရေး ဖြစ်ပေါ်မှု
- 20 ရန်ကုန် မြို့နယ်ဒေသများ၌ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာရေး ဌာနများ ပူးပေါင်းသုံးသပ်ချက်
- 21 ရန်ကုန် မြို့နယ်ဒေသများ၌ သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကြိုတင်ကာကွယ်မှုနှင့် ရပ်ကွက် ဘေးမဲ့နေရာ စီမံကိန်း
- 22 ရန်ကုန် မြို့နယ်ဒေသများ၌ ဒစ်ဂျစ်တယ် မြေပုံ ကိရိယာများနှင့် GIS ဒေတာ အသုံးပြုနည်း လက်တွေ့ လမ်းညွှန်
- 23 ရန်ကုန် မြို့နယ်ဒေသများ၌ ငှားရမ်းအိမ်ရာ ဈေးကွက် လိမ်လည်မှုများနှင့် သတိထားရမည့် အချက်များ
- 24 ရန်ကုန် မြို့နယ်ဒေသများ၌ လူဦးရေ သိပ်သည်းမှု နှင့် မြေဧရိယာ အချိုးအစား ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ
- 25 ရန်ကုန် မြို့နယ်ဒေသများ၌ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း စက်မှုဇုန်များ တည်နေရာ နှင့် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ
- 26 ကိုးကားရင်းမြစ်များ
- 27 Related Reading
ရန်ကုန်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးသောမြို့ဖြစ်ပြီး ခရိုင် ၄ ခု၊ မြို့နယ် ၃၃ ခုနှင့် ရပ်ကွက် ၄၅၈ ကျော်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ Myanmar Census 2014 အရ ရန်ကုန်မြို့နယ်ဒေသ၌ လူဦးရေ သန်း ၅.၁ ကျော် နေထိုင်ကြပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းအားဖြင့် သန်း ၈ ကျော်ရှိမည်ဟု ကျွမ်းကျင်သူများ ခန့်မှန်းထားသည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် ရန်ကုန်မြို့၏ မြို့နယ်တစ်ခုချင်းစီ၏ ဇာတိလက္ခဏာများ၊ ယဉ်ကျေးမှုထူးချွန်ချက်များနှင့် နေထိုင်ရန် သင့်တော်မှုများကို ဒေသခံ ဇာတိလူများ၏ ရှုထောင့်မှ တင်ဆက်သွားမည်ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့ အုပ်ချုပ်ရေး ဖွဲ့စည်းပုံ – ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်များ
ရန်ကုန်မြို့ကို ခရိုင် ၄ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ၎င်းတို့မှာ ရန်ကုန်တောင်ပိုင်းခရိုင်၊ ရန်ကုန်မြောက်ပိုင်းခရိုင်၊ ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းခရိုင်နှင့် ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းခရိုင်တို့ ဖြစ်သည်။ မြို့ပြဧရိယာ၏ အဓိကကြောင်းမူသည် ရန်ကုန်မြောက်ပိုင်းခရိုင်နှင့် ရန်ကုန်တောင်ပိုင်းခရိုင်တို့ ဖြစ်ပြီး ကုန်သွယ်ရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးဗဟိုချက်များ ထင်ဆင်းတည်ရှိသည်။
မြို့ပြရပ်ကွက် ဆိုသည်မှာ မြို့နယ်တစ်ခုအတွင်း ပြည်သူ့ အုပ်ချုပ်ရေး၏ အငယ်ဆုံးသောယူနစ်ဖြစ်ပြီး ရပ်မိရပ်ဖများမှ တာဝန်ယူ စီမံခန့်ခွဲသည်။ ရပ်ကွက်တစ်ခုစီတွင် ကျောင်း၊ ဆေးခန်း၊ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံများ ပါဝင်ပြီး ဒေသခံများ၏ နေ့စဉ်ဘဝ လိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးသည်။
ရန်ကုန်တောင်ပိုင်းခရိုင် – မြို့ပြစိုက်ပျိုးအမြစ်
ရန်ကုန်တောင်ပိုင်းခရိုင်သည် ရန်ကုန်မြို့၏ ကိုလိုနီခေတ် သမိုင်းဝင်နှလုံးပင်ဖြစ်ပြီး ကုန်ဆိပ်ကမ်း မြို့နယ်(Botahtaung)၊ ပဲခူး(Pabedan)၊ ကြည့်မြင်တိုင်(Kyauktada)၊ လသာ(Latha)နှင့် မင်္ဂလာတောင်ညွှန့်(Mingala Taung Nyunt) တို့ ပါဝင်သည်။ ဤခရိုင်တွင် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် အမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ အများဆုံး တည်ရှိပြီး ကိုလိုနီခေတ် ဗိသုကာပညာ ကြောင့် ထင်ရှားသည်။
ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်တွင် Myanmar Parliament (Pyithu Hluttaw) ဟောင်းနှင့် Sule Pagoda တည်ရှိပြီး ၎င်းကို ရန်ကုန်မြို့၏ ဗဟိုအမှတ်အသားဟု မှတ်ယူကြသည်။ ကုန်ဆိပ်ကမ်း မြို့နယ်မှာ Strand Road ကမ်းနားတန်းနှင့် ဆိပ်ကမ်းဝန်းကျင် ကုန်သည်လမ်းများ ပါဝင်ပြီး ကိုလိုနီကာလ စီးပွားရေး ၏ အဓိကနေရာဖြစ်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြောက်ပိုင်းခရိုင် – ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးမှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေး
ရန်ကုန်မြောက်ပိုင်းခရိုင်တွင် ကမာရွတ်(Kamaryut)၊ ဒဂုံ(Dagon)၊ ဗိုလ်တထောင်(Bahan)၊ သာကေတ(Thaketa)နှင့် တောင်ဥက္ကလာပ(South Okkalapa) တို့အပါအဝင် မြို့နယ်များ ပါဝင်သည်။ ဤခရိုင်မှာ ကုန်သွယ်ရေး၊ ဆေးပညာနှင့် ပညာရေးဌာနများ အများဆုံးတည်ရှိသောနေရာဖြစ်သည်။
ကမာရွတ်မြို့နယ်တွင် Hledan Centre နှင့် Pyay Road တစ်လျောက် ရုံး၊ ဆေးရုံ၊ တက္ကသိုလ်များ တည်ရှိပြီး ကျောင်းသားနှင့် ပညာရှင်များ အများဆုံးနေထိုင်သောနေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဒဂုံမြို့နယ်ကမူ ဗဟိုစျေး(Bogyoke Aung San Market) ၏ အနီးနားဆုံးဖြစ်ပြီး ဈေးဝယ်ခြင်းနှင့် ရိုးရာ လက်မှုပစ္စည်းများ ဝယ်ယူရန် ခရီးသည်များ အကြိုက်ဆုံးနေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့နယ်တစ်ခုချင်းစီသည် မတူညီသောယဉ်ကျေးမှု၊ မတူညီသောသမိုင်းနှင့် မတူညီသောလူနေမှုပုံစံဖြင့် မြို့တော်ကြီးကို ပြည့်စုံသောမွမ်းမံပုံဆင်ကွပ်မျက်တစ်ကြောင်းစီ ဆန်းနေကြသည်။
ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းခရိုင် – ရေကမ်းနားနှင့် ဒေသခံ ကုန်သွယ်ရေး
ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းခရိုင်တွင် လမ်းမတော်(Lanmadaw)၊ ပုဇွန်တောင်(Pazoungdaung)၊ သာမင်းကြီး(Thamine)နှင့် ကြို့ပင်ကောက်(Kyauktada) ဒေသတစ်ဝိုက် မြို့နယ်များ ပါဝင်သည်။ ဤမြို့နယ်များသည် ဘုရင်ကြော(Bayintnaung) ကုန်သွယ်ရေးစင်တာနှင့် ဆိပ်ကမ်းဒေသတို့နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိပြီး ပစ္စည်းစုပုံနှင့် ကုန်တင်ကုန်ချ လုပ်ငန်းများ ထွန်းကားသောနေရာများဖြစ်သည်။
လမ်းမတော်မြို့နယ်မှာ တရုတ်ဆင်းသက်သောမိသားစုများ အများဆုံးနေထိုင်ပြီး Chinatown (တရုတ်ရပ်ကွက်) ဟုလည်း သိကြသည်။ ဤနေရာတွင် တရုတ်ဘုရားကျောင်းများ၊ ရိုးရာတရုတ်ဟင်းလျာဆိုင်များနှင့် ဟင်းခတ်မဆလာဆိုင်များ ကြွယ်ဝစွာ ရှိပြီး ဒေသ၏ ယဉ်ကျေးမှုမတူကွဲပြားမှုကို ထင်ဟပ်သည်။
ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းခရိုင် – ချဲ့ထွင်နေသော ကျောင်းနှင့် ပြည်သူ့ ပတ်ဝန်းကျင်
ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းခရိုင်သည် တောင်ဥက္ကလာပ၊ မြောက်ဥက္ကလာပ(North Okkalapa)၊ ဆိတ်ကုန်(Thingangyun)၊ ပုဇွန်တောင်နှင့် ဒဂုံဆိပ်ကမ်း(Dagon Seikkan) တို့ ပါဝင်သော ပြည်သူ့နေထိုင်ဒေသ ကျယ်ပြန့်သောနေရာဖြစ်သည်။ ခရိုင်ဖွံ့ဖြိုးရေးအဆင့်မှာ ကြည့်မြင်တိုင် သို့မဟုတ် ကမာရွတ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် နိမ့်ကျသော်လည်း ဒေသခံ ကျောင်းသားနှင့် ဝင်ငွေ အတန်အသင့်ရသောမိသားစုများ အများဆုံး နေထိုင်သောနေရာဖြစ်သည်။
ဆိတ်ကုန်မြို့နယ်မှာ Yangon Circular Railway ၏ အဓိကရပ်နားစခန်းနှင့် ကပ်လျက်ဆိုင်ခန်းတန်းများ ဖြင့် ပြည့်နှက်နေပြီး ညနေချမ်း ဈေးဝယ်ကွက်ကလေးများ ပေါ်ထွက်ကာ ရန်ကုန် ညစျေး ဓလေ့ထုံးစံ အထင်ကရများကို ခံစားနိုင်ပေသည်။
ထင်ရှားသောမြို့နယ်များ တစ်ခုချင်းစီ သုံးသပ်ချက်
ရန်ကုန်မြို့၏ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးကို နားလည်ရန် ထင်ရှားသောမြို့နယ်တစ်ချို့ကို အောက်ဖော်ပြပါ ဇယားတွင် ကြည့်ရှုနိုင်သည်။
| မြို့နယ် | ခရိုင် | ထင်ရှားသောနေရာ | ဇာတိလက္ခဏာ |
|---|---|---|---|
| ကြည့်မြင်တိုင် | တောင်ပိုင်း | Sule Pagoda, Bogyoke Market | ကိုလိုနီခေတ် ဗဟိုမြို့ |
| ကမာရွတ် | မြောက်ပိုင်း | Hledan Centre, Shwedagon | ပညာရေး ဗဟို |
| ဗိုလ်တထောင် | မြောက်ပိုင်း | Shwedagon Pagoda | ဘာသာရေး ဗဟို |
| လမ်းမတော် | အနောက်ပိုင်း | တရုတ်ဘုရားကျောင်းများ | တရုတ်ဒေသသား ယဉ်ကျေးမှု |
| တောင်ဥက္ကလာပ | အရှေ့ပိုင်း | Okkalapa General Hospital | ပြည်သူ့ ကျောင်း-ဆေးနေရာ |
| ဆိတ်ကုန် | အရှေ့ပိုင်း | Circular Railway ရပ်နားစခန်း | ကူးသန်းရောင်းဝယ်ဒေသ |
| ပုဇွန်တောင် | တောင်ပိုင်း | Botahtaung Pagoda | ဆိပ်ကမ်းနှင့် ငါးဆိပ် ရပ်ကွက် |
| သာကေတ | မြောက်ပိုင်း | Thaketa River Front | မြစ်ကမ်းနားနေထိုင်ဒေသ |
ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်သည် ရွှေတိဂုံဘုရားကြီးနှင့် ကပ်လျက်ဆိုင်ရာ မြို့နယ်ဖြစ်ပြီး ဤဘုရားကြောင့် နိုင်ငံတကာ ဘာသာရေးဧည့်သည် ဦးရေ နှစ်စဉ် ၅ သိန်းကျော် ရောက်ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည် (UNESCO Heritage Programme)။ ရွှေတိဂုံဘုရားကြီးကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် UNESCO မှ ဆောင်ရွက်နေပြီး ဘာသာရေး ယဉ်ကျေးမှုတွင် ထူးခြားသောနေရာ ဖြစ်သည်။
ရပ်ကွက်ဘဝ – ဒေသခံများ၏ နေ့စဉ်ဘဝ ထင်ဟပ်မှု
ရန်ကုန် ရပ်ကွက်ဘဝသည် မြို့ပြ ယဉ်ကျေးမှု၏ မူလအမြစ်ဖြစ်သည်။ မနက်ဖြန် ရပ်ကွက်တွင်းစျေးများမှ ဟင်းချိုင်ကလေးများ ကိုင်ဆွဲ ဟင်းဆိုင်ထဲ ဝင်ထွက်လေ့ရှိသောဒေသခံများ၊ ညနေဘက် ရပ်ကွက်ကွင်းတွင် ကလေးများ ကန်ဘောလုံးကလေးများ၊ လမ်းနောက်ကွင်းတွင် လူကြီးများ လက်ဖက်ရည်ဆိုင်ထိုင် – ဤသည်ကို ရပ်ကွက်ဘဝပုံသဏ္ဌာန်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
ရပ်ကွက်တစ်ခုချင်းစီတွင် မိမိဒေသ ထူးသောအနံ့ ရှိသည်ဟု ဒေသခံများ ဆိုကြသည်။ မင်္ဂလာတောင်ညွှန့်တွင် ထမင်းပွဲကြီးများ ဆောင်ရွက်တတ်သော ဓလေ့ ရှိပြီး ပဲခူးမြို့နယ်တွင် ဟင်းပွဲကြွယ်ဝမှုကြောင့် မြန်မာ့ ရိုးရာ ဟင်းလျာ ချက်ဖြတ်တတ်သောမျိုးနွယ်မများ နေထိုင်ကြသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဤမတူကွဲပြားမှုသည် ရန်ကုန်ကို မြန်မာနိုင်ငံ ယဉ်ကျေးမှုရုပ်ပြကားချပ်တစ်ခုသဖွယ် ဖြစ်စေသည်။
ရန်ကုန် မြို့နယ်ဖွဲ့စည်းပုံ – သမိုင်းကြောင်း
ရန်ကုန်မြို့ကို ၁၈၅ဝ ခုနှစ် ဒုတိယမြန်မာ-ဗြိတိသျှ စစ်ပွဲပြီးနောက် ဗြိတိသျှတို့ ဗဟိုမြို့အဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ယနေ့ ကြည့်မြင်တိုင်ဒေသတွင် Grid System မြို့ပြ အစီအမံ ချမှတ်ပြီး မြို့နယ်အသစ်များ တစ်ဆင့်ချင်းတိုးချဲ့ ထောင်ထောင်စာ ဖောက်ထွင်ခဲ့သည်။ ၁၉ဝခ-၁၉၄ဝ ကာလတွင် Circular Railway တည်ဆောက်ပြီး ဟင်းသားဖြတ်နေသောမြို့နယ်အသစ်များ ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၉၄၈-၁၉၆ဝ ကာလ ဥက္ကလာပမြို့နယ်အသစ်များ ဖောက်ထွင်ကာ ကျွဲဆိုင်ကယ်နှင့် ကျေးရွာမှ ရောက်လာသောမိသားစုများကို နေရာချထားခဲ့သည်။ ၁၉၈ဝ-၂ဝဝဝ ကာလ ဒဂုံဆိပ်ကမ်းနှင့် မြောက်ဒဂုံ (North Dagon) ကဲ့သို့ မြို့နယ်သစ်များ ပေါ်ထွက်ကာ ရန်ကုန်မြို့ကို ယနေ့ ဖောက်ပြဲ ပိုကြီးမားသောမြို့ပြအဖြစ် ချဲ့ပေးခဲ့သည်။
မြို့နယ်ခွဲ ဆော့ဖ်ဝဲ – ကိန်းဂဏာန်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက်
| ခရိုင် | မြို့နယ်အရေအတွက် | ရပ်ကွက်ခန့်မှန်းအရေ | အဓိကလက္ခဏာ |
|---|---|---|---|
| ရန်ကုန်တောင်ပိုင်း | မြို့နယ် ၁ဝ ကျော် | ရပ်ကွက် ၁၄ဝ ကျော် | ကိုလိုနီ၊ ကုန်သွယ်ရေး ဗဟို |
| ရန်ကုန်မြောက်ပိုင်း | မြို့နယ် ၈ ခု | ရပ်ကွက် ၁ဝဝ ကျော် | ပညာရေး၊ ဆေးပညာ ဗဟို |
| ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်း | မြို့နယ် ၇ ခု | ရပ်ကွက် ၉ဝ ကျော် | ဆိပ်ကမ်း၊ ကုန်တင်ကုန်ချ |
| ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်း | မြို့နယ် ၈ ခု | ရပ်ကွက် ၁၃ဝ ကျော် | ပြည်သူ့ ကျောင်း-ဆေးနေရာ၊ မြို့ပြချဲ့ထွင် |
ဤကိန်းဂဏာန်းများမှာ General Administration Department (GAD) မှ ထုတ်ပြန်ထားသော Myanmar Administrative Data ၂ဝ၁၇ ကို ကိုးကားထားသောဖြစ်ပြီး မြို့နယ်ဒေသဖွဲ့စည်းပုံ ပြောင်းလဲမှုကြောင့် ကိန်းဂဏာန်းများ နည်းငယ်ကွဲပြားနိုင်သည်ကို ဂရုပြုရမည်ဖြစ်သည်။
နေထိုင်ရန် မြို့နယ်ရွေးချယ်ခြင်း – လက်တွေ့ လမ်းညွှန်
ရန်ကုန်တွင် နေထိုင်မည့်သူများ သို့မဟုတ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမည့်သူများ အတွက် မြို့နယ်ရွေးချယ်ခြင်းသည် ကျောင်းနှင့် ဆေးရုံ နေရာ၊ ကုန်ကျစရိတ်၊ ယာဉ်ကြောဆိုရာ ချိတ်ဆက်မှု (connectivity) နှင့် ဇာတိ ယဉ်ကျေးမှုလိုက်ဖက်မှု – ဤအချက် ၄ ချက်ကို မူတည်ကြသည်ဟု ဒေသခံ ကျွမ်းကျင်သူများ ဆိုကြသည်။
ကမာရွတ်နှင့် ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်များသည် နိုင်ငံခြားသား ဝင်မြင် (expat) နှင့် ဆက်ဆံသောမိသားစုများ အတွက် ပိုသင့်တော်ပြီး Pyay Road ၊ Inya Road တစ်လျောက် ဟိုတယ်နှင့် ဧည့်ဝတ်ပြုရေး ဆိုင်ရာ ဆိုင်ခန်းများ ကျယ်ပြန့်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ The Strand Hotel ကဲ့သို့ ဆင်ယင် ပေါ့ပေါ့ မြင့်မြင့် ဟိုတယ်များကလည်း ဤမြောက်ပိုင်းခရိုင်တွင် ပါဝင်သည်။
တောင်ဥက္ကလာပ သို့မဟုတ် မြောက်ဥက္ကလာပမြို့နယ်များမှာ ဈေးနှုန်း သင့်တော်ပြီး မြန်မာ့ ရိုးရာ ပုံစံဖြင့် နေလိုသောသူများ အတွက် ရင်ဆိုင်ရောင်းဝယ် စျေးများ၊ ရပ်ကွက်ဘုရားနှင့် ချိတ်ဆက်မှုများ ကောင်းမွန်သောကြောင့် ရွေးချယ်ကြသည်ဟု ဒေသခံများ ပြောဆိုကြသည်။
မြို့နယ်ရွေးချယ်ခြင်းသည် လိပ်စာတစ်ခု ရွေးချယ်ခြင်းမျှသာမဟုတ်ဘဲ မည်သည့် ရပ်ကွက်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကိုယ်တိုင်ပြည်ကြောင်းရ မည်ဆိုသောရွေးချယ်မှုပင် ဖြစ်သည်ဟု ဒေသခံများ ဆိုကြသည်။
ရပ်ကွက်စီမံကိန်း – ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး ကြည့်ရှုချက်
ရပ်ကွက်များ၏ ဖွံ့ဖြိုးရေးမှာ Yangon City Development Committee (YCDC) မှ တာဝန်ယူပြီး လမ်း၊ ရေ၊ မီး၊ ညစ်ပတ်မှု ကိုင်တွယ်ရေးကဲ့သို့ အခြေခံ အဆောက်အအုံ ဝန်ဆောင်မှုများ ပေးအပ်သည်။ YCDC သည် ၁၉ဝ၃ ခုနှစ်မှ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ရန်ကုန်မြို့ ဖွံ့ဖြိုးရေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်တန်ဖိုးနှင့် ဦးတည်ချက် ပေးအပ်ရသောဌာနဖြစ်သည်।
ဒိဂုံဆိပ်ကမ်း (Dagon Seikkan) ကဲ့သို့ မြို့နယ်သစ်များ ပေါ်ထွက်ရာတွင် ၂ဝဝဝ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ကုန်ထုတ် လမ်းမဖောက်ကာ နိုင်ငံရပ်ခြားတင်ပို့ရန် ဆိပ်ကမ်းဒေသ ချဲ့ထွင်မှုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်-ဘောဂါလီ လမ်းမကြီးနှင့် Thilawa SEZ (Special Economic Zone) မြို့နယ်ဆက်သွယ်ရေး ကဏ္ဍတို့ ဆက်သွယ်ကာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု ပြုနေသည်ကို ရန်ကုန်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် ဖွင့်ဖြေမှုဆိုင်ရာ စစ်တမ်း ၂ဝ၁၈ (Japan International Cooperation Agency – JICA) တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
မေးလေ့ရှိသောမေးခွန်းများ (FAQ)
ရန်ကုန်တွင် မြို့နယ် မည်မျှ ရှိသနည်း။
ရန်ကုန်မြို့နယ်ဒေသ (Yangon Region) တွင် ခရိုင် ၄ ခု ပါဝင်ပြီး မြို့နယ် ၃၃ ခု ရှိသည်။ မြို့ပြ မြို့နယ်ဟု ခေါ်ဝေါ်သည့် Urban Township တွင် မြို့နယ် ၂ဝ ကျော် ပါဝင်ကာ ကျန်သည်များမှာ ကျေးလက်ဒေသ (rural) မြို့နယ်များ ဖြစ်ကြသည်။ Myanmar Census 2014 တွင် မြို့နယ် ၃၃ ခုကို တရားဝင် မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး General Administration Department (GAD) မှ ထုတ်ပြန်သောစာရင်းတွင်လည်း ပါဝင်သည်။ မြို့နယ်တစ်ခုချင်းစီတွင် ရပ်ကွက်/ကျေးရွာ အများအပြား ပါဝင်ပြီး ပျမ်းမျှ ရပ်ကွက် ၁ဝ-၂ဝ ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့တွင် ရပ်ကွက် မည်မျှ ရှိသနည်း။
ရန်ကုန်မြို့နယ်ဒေသတွင် ရပ်ကွက် ၄၅၈ ကျော် ရှိသည်ဟု General Administration Department (GAD) မှ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ဤရပ်ကွက်များသည် မြို့နယ်တစ်ခုချင်းစီ အောက်တွင် ချိတ်ဆက်ဖွဲ့စည်းထားပြီး ရပ်ကွက် ၁ ခုစီတွင် ရပ်မိရပ်ဖ (ward administrator) တစ်ဦး ဆောင်ရွက်သည်။ ရပ်ကွက် ၁ ခုတွင် အိမ်ထောင်စု ၅ဝဝ မှ ၅ဝဝဝ အထိ ကွဲပြားနိုင်ပြီး ဒေသ တည်နေရာ အပေါ် မူတည်သည်။ ဈေး၊ ကျောင်း၊ ဘုရားကျောင်း ကဲ့သို့ ရပ်ကွက်ပြည်တွင်း ဝန်ဆောင်မှုများ မြို့ပြ အများစုတွင် ရှိသည်။
ရန်ကုန်မြို့ ဘယ်မြို့နယ်မှာ နေထိုင်ရန် အကောင်းဆုံးနည်း။
မည်သည့်မြို့နယ်သည် အကောင်းဆုံးဆိုသည်မှာ ကိုယ်ပိုင်လိုအပ်ချက်နှင့် ဦးစားပေးမှုအပေါ် မူတည်သည်။ ကလေးကျောင်းကာလ မိသားစုများ အတွက် ကမာရွတ် သို့မဟုတ် ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်များ ကောင်းမွန်ပြီး ကျောင်းများ ကောင်းမွန်ကာ ဆေးပညာ ဝန်ဆောင်မှုများ နီးကပ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ငှားရမ်းခ သက်သာချင်သောသူများ အတွက် တောင်ဥက္ကလာပ သို့မဟုတ် ဆိတ်ကုန်မြို့နယ်များ ရွေးချယ်နိုင်သည်။ စီးပွားရေး ဗဟို ချိတ်ဆက်ချင်သောသူများ အတွက်မူ ကြည့်မြင်တိုင်နှင့် ဒဂုံ မြို့နယ်များ ပိုသင့်တော်သည်ဟု ဒေသခံ ကျွမ်းကျင်သူများ ညွှန်ကြသည်။
ရပ်ကွက် ဆိုသည်မှာ ဘာကို ဆိုလိုသနည်း။
မြန်မာနိုင်ငံ အုပ်ချုပ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအရ ရပ်ကွက် (ward) ဆိုသည်မှာ မြို့နယ်တစ်ခုအတွင်း အသေးငယ်ဆုံးသော ပြည်သူ့ အုပ်ချုပ်ရေး ယူနစ်ဖြစ်သည်။ ကျေးလက်ဒေသတွင် ကျေးရွာ (village) ဟု ခေါ်ကာ မြို့ပြတွင် ရပ်ကွက် (ward) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ရပ်ကွက် ၁ ခုစီကို ရပ်ကွက် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး (ward administrator) ၁ ဦးက ကိုင်တွယ်ပြီး ၎င်းသည် ဒေသခံပြည်သူများ၏ မှတ်ပုံတင်ရေး၊ ကူညီဆောင်ရွက်ရေး၊ မြို့နယ်ကူး ညှိနှိုင်းရေး တာဝန်ယူသည်။ ရပ်ကွက်ကြီး ကိုယ်ပိုင် ဘာသာရေး၊ ပညာရေး ဆောင်ရွက်ချက်များ ရှိလေ့ရှိသည်။
ရန်ကုန် ခရိုင် ၄ ခုသည် မည်သည်တို့ ဖြစ်ကြသနည်း။
ရန်ကုန်မြို့ (Yangon Region ၏ မြို့ပြဒေသ) ကို ခရိုင် ၄ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ ရန်ကုန်တောင်ပိုင်းခရိုင် (Yangon South District)၊ ရန်ကုန်မြောက်ပိုင်းခရိုင် (Yangon North District)၊ ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းခရိုင် (Yangon West District) နှင့် ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းခရိုင် (Yangon East District) တို့ ဖြစ်သည်။ တစ်ခရိုင်စီကို ခရိုင်ဦးစီးဌာနမှူး (District Administrator) က ဦးစောင့်ကြပ်ပြီး General Administration Department (GAD) နှင့် ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်သည်။
ရန်ကုန်မြို့ ဒေသ ဦးရေ မည်မျှ ရှိသနည်း။
Myanmar Census 2014 (UNFPA / DOPA မှ ကူပါဝင်ပြုစု) အရ ရန်ကုန်မြို့နယ်ဒေသ (Yangon Region) တွင် လူဦးရေ ၇.၃ သန်းကျော် ရှိပြီး မြို့ပြ ကိုယ်တိုင်တွင် ၅.၁ သန်းကျော် နေထိုင်ကြသည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ၂ဝ၂၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း လူဦးရေ စစ်တမ်းအသစ် မပြုကြသေးသောကြောင့် ၂ဝ၂၄ ခုနှစ် ခန့်မှန်းကိန်းများမှာ ၈-၉ သန်းဆိုသော ကျွမ်းကျင်သူ ခန့်မှန်းချက်ကိုသာ ကိုးကားနိုင်သည်။ ပြင်ပဒေသများမှ ရောက်ရှိနေသောလူများ ပေါင်းခြင်းဖြင့် မြို့ပြဦးရေ ပိုမိုမြင့်မားသည်ဟု ယူဆကြသည်။
ရန်ကုန် ရပ်ကွက်နှင့် မြို့နယ်ကွာခြားချက် ဘာနည်း။
မြို့နယ် (Township) သည် ပိုမိုကြီးမားသောအုပ်ချုပ်ရေး ယူနစ်ဖြစ်ပြီး မြေနေရာ၊ ကျောင်း၊ ဆေးရုံ၊ မြို့နယ် GAD ရုံး ကဲ့သို့ ဝန်ဆောင်မှုများ ပေါင်းစည်းသောနေရာဖြစ်သည်။ ရပ်ကွက်မှာ မြို့နယ်အောက် ဘေးကျင်ပူပူ ဒေသအသိုင်းအဝိုင်း ယူနစ်ဖြစ်ပြီး ပိုမိုကျဉ်းမြောင်းသောနေရာ ၏ ပြည်သူ့ ဝန်ဆောင်မှု ပေးနိုင်သည်။ ရပ်ကွက် ၁ ခုရှိ ပြည်သူများသည် ရပ်မိရပ်ဖနှင့် ရင်းနှီးမှု ပိုမိုနီးကပ်ကာ ဒေသ ပြဿနာများ (ရေ၊ မီး၊ လမ်းမ) ချင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြသည်ဟု ဒေသခံများ ဖော်ပြကြသည်။
ရန်ကုန်မြို့ ဝင်ရောက်မှု Circular Railway မြို့နယ်ဆက်သွယ်မှု ဘယ်မြို့နယ်တွင် ပိုကောင်းသနည်း။
Yangon Circular Railway ၏ ရပ်နားစခန်းများ ပါဝင်သော မြို့နယ်များဖြစ်သည့် ဆိတ်ကုန်(Thingangyun)၊ သာကေတ(Thaketa)၊ ဒဂုံ(Dagon) နှင့် လမ်းမတော်(Lanmadaw) တို့တွင် မြို့ပြ ကြည့်မြင်ကျယ်ပြောသောယာဉ်ကြောဆိုင်ရာ ချိတ်ဆက်မှု ပိုကောင်းမွန်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ Circular Railway ကို Japan International Cooperation Agency (JICA) မှ ၂ဝ၁ဝ ဂဏှာ ကာလတွင် ပြုပြင်အဆင့်မြင့်တင်ချိန်တွင် မြို့နယ်ချိတ်ဆက်ရေး ကဏ္ဍ ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ရန်ကုန်မြို့ပြ ပြည်သူ့ ကားကောင်က မပြည့်သော ဒေသများကို အဓိကထားပြောင်းလဲပေးသောယာဉ်ကြောင်းဖြစ်သည်ဟု ကျွမ်းကျင်သူများ ဆိုကြသည်။
ရန်ကုန်မြို့နယ်များတွင် အိမ်ခြံမြေ ဈေးနှုန်းများ နှိုင်းယှဉ်ချက်
၂၀၂၅ ခုနှစ် Myanmar Real Estate Market Report (MREM) အရ ရန်ကုန်မြို့တွင်း အိမ်ခြံမြေ ဈေးနှုန်းများသည် မြို့နယ်ပေါ် မူတည်၍ သိသိသာသာ ကွာခြားသည်။ ဗဟိုမြို့နယ်ဖြစ်သော ကြည့်မြင်တိုင်နှင့် ဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်တို့တွင် တစ်ပေကွက် ကျပ် သိန်း ၅,၀၀၀ မှ ၁၂,၀၀၀ အထိ ရောက်ရှိနေပြီး မင်္ဂလာဒုံ၊ တောင်ဥက္ကလာပ ကဲ့သို့သော ရပ်ကွက်ဒေသများတွင် တစ်ပေကွက် ကျပ် သိန်း ၅၀၀ မှ ၁,၅၀၀ သာ ကျသင့်သည်။ ရှုံ့ပြင်ဒေသ ဖြစ်သော လှည်းကူး၊ မှော်ဘီ မြို့နယ်များတွင် ဈေးနှုန်း သိသာစွာ နည်းသော်လည်း အခြေခံ အဆောက်အဦ ချို့တဲ့မှုများ ရှိသေးသည်။
| မြို့နယ် | တစ်ပေကွက် ဈေးနှုန်း (ကျပ်သိန်း) | ဒေသအမျိုးအစား |
|---|---|---|
| ကြည့်မြင်တိုင် | ၅,၀၀၀ မှ ၁၂,၀၀၀ | ဗဟိုမြို့ပြ |
| မရမ်းကုန်း | ၂,၀၀၀ မှ ၄,၀၀၀ | နှစ်ဆင့်ပြုစုဒေသ |
| တောင်ဥက္ကလာပ | ၅၀၀ မှ ၁,၂၀၀ | ကျောင်းသားပြည်သူနေ |
| မှော်ဘီ | ၁၅၀ မှ ၄၅၀ | ရပ်စွန်ဒေသ |
| လှည်းကူး | ၁၀၀ မှ ၃၀၀ | ဂြိုဟ်တုမြို့ |
Colliers International Myanmar ၏ Q3 2024 အစီရင်ခံစာ အရ ကော်ပိုရေးရှင်း ဌာနချုပ် ငှားရမ်းမှု ဈေးနှုန်းသည် ကြည့်မြင်တိုင်ဒေသတွင် လစဉ် တစ်စတုရန်းပေ USD ၁.၈ မှ ၂.၅ ကြား ရှိသည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများအတွက် မြောက်ဥက္ကလာပ နှင့် ဒဂုံဆိပ်ကမ်း မြို့နယ်များသည် ၂၀၂၃-၂၀၂၄ ကာလတွင် တန်ဖိုးမြင့်တက်မှု နှုန်း ၁၂ မှ ၁၈ ရာခိုင်နှုန်း ရရှိ၍ ဆွဲဆောင်မှု အများဆုံး ဒေသများ ဖြစ်လာသည်ဟု MREM ၂၀၂၅ မှ ဖော်ပြသည်။
မြို့နယ်ဒေသများ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ချိတ်ဆက်မှု နှိုင်းယှဉ်ချက်
ရန်ကုန်မြို့တွင် နေထိုင်ရာနေရာ ရွေးချယ်ရာ၌ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ချိတ်ဆက်မှုသည် အဓိကစဉ်းစားချက် တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ Yangon Bus Service (YBS) သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် Myanmar Transport Ministry ၏ နှစ်ပတ်လည်အစီရင်ခံစာ အရ လိုင်း ၆၃ ကြောင်းဖြင့် မြို့နယ် ၃၃ ခုအတွင်း ခြုံငုံဆောင်ရွက်နေပြီး နေ့စဉ် ခရီးသည် သိန်း ၃၀ ကျော် တင်ဆောင်သည်။ သို့သော် ဆိပ်ကမ်းနှင့် ပါဒမ မြို့နယ်တို့တွင် YBS ရပ်နားချက် ပိုမိုသွပ်ကြပ်ပြီး ခရီးကြာချိန် တိုတောင်းသော်လည်း မှော်ဘီ၊ လှည်းကူး ကဲ့သို့သော ဝေးလံသော မြို့နယ်များတွင် မြို့ပြဗဟိုသို့ ကားပြောင်းနစ် ၃ ကြိမ်ခန့် မဖြစ်မနေ စီးရတတ်သည်။
ရထားလမ်း Yangon Circular Railway သည် မြို့နယ် ၃၉ ခုကို ဝိုင်းချိတ်ဆက်သော်လည်း ၂၀၂၄ တွင် ပျမ်းမျှနှုန်း တစ်နာရီ ၂၀ ကီလိုမီတာသာ ရောက်ပြီး ခေတ်မမီသောကြောင့် ခရီးသည်အသုံးပြုမှု ကျဆင်းနေသည်ဟု ADB Myanmar Urban Transport Study 2024 မှ ဖောက်ချသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် Japan International Cooperation Agency (JICA) ထောက်ပံ့မှုဖြင့် ရထားမြန်နှုန်းမြင့်တင်ရေး စီမံကိန်း ခေါင်းစဉ်ဖြင့် မြောက်ဒဂုံ-ဗဟိုကြောင်း ပြုလုပ်ရန် စီစဉ်နေသည်။ Grab နှင့် Oway Ride ကဲ့သို့ ကားခေါ်ယူ Application များသည် မြို့ပြ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ပျမ်းမျှ ငါးမိနစ် အတွင်း ရောက်ရှိပြီး ဝေးလံသော မြို့နယ်များတွင် မတည်ငြိမ်မှု များသည်ဟု ၂၀၂၄ Myanmar Digital Economy Report မှ ဖော်ပြသည်။
မြို့နယ်ဒေသများ၏ ကျန်းမာရေး ဆေးခန်းနှင့် ဆေးရုံ ဝန်ဆောင်မှု ရရှိနိုင်မှု
ရန်ကုန်မြို့တွင် ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှု ရရှိနိုင်မှုသည် မြို့နယ်ပေါ် မူတည်၍ ကြီးမားစွာ ကွဲပြားသည်။ Myanmar Ministry of Health 2024 Health Facility Report အရ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတွင် ပြည်သူ့ ဆေးရုံ ကြီး ၁၅ ရုံ၊ မြို့နယ် ဆေးရုံ ၄၈ ရုံ ရှိပြီး ပုဂ္ဂလိက ဆေးခန်း ၁,၂၀၀ ကျော် လည်ပတ်သည်။ ဗဟိုမြို့ပြ မြို့နယ်ဖြစ်သော ကမာရွတ်နှင့် ဒဂုံတွင် Asia Royal Hospital၊ Parami Hospital ကဲ့သို့ ဝန်ဆောင်မှု အမြင့်ဆုံး ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံများ အနီးဆုံး ရရှိနိုင်သည်။
သို့သော် ဒဂုံဆိပ်ကမ်း၊ မြောက်ဒဂုံ ကဲ့သို့သော ဒေသများတွင် လူဦးရေ တစ်သောင်းလျှင် ဆေးဝန်ထမ်း ၂.၁ ဦးမျှသာ ရှိပြီး WHO ၏ အနည်းဆုံး စံချိန်ဖြစ်သော တစ်သောင်းလျှင် ဆေးဝန်ထမ်း ၁၀ ဦး နှင့် ကွာဟမှု ကြီးမားသည်ဟု WHO Myanmar Country Profile 2024 မှ ဖော်ပြသည်။ မှော်ဘီ၊ လှည်းကူး ကဲ့သို့ ဝေးလံသော မြို့နယ်များတွင် အရေးပေါ် ကားဂတ်ဝင်ရောက်ရာ ကျောက်တာဆေးရုံသို့ ၃၀ မှ ၄၅ မိနစ် ကြာတတ်သောကြောင့် မောင်းနှင်ချင်သူ မိသားစုများ ကျန်းမာရေးကိစ္စတွင် အဆင်မပြေနိုင်ဟု Mandalay Yangon Urban Comparison Study 2023 မှ ရှင်းပြသည်။ ထိုကြောင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများနှင့် နာတာရှည် ဆေးကုသမှု လိုအပ်သော မိသားစုများသည် ဗဟိုနီးသော မြို့နယ်ဒေသများ၌ နေထိုင်ရန် ပိုမိုသင့်လျော်သည်ဟု ကျောင်းဆရာ ကျန်းမာရေး ဆရာဝန် ပညာရှင်များ ဆိုသည်။
ရန်ကုန် မြို့နယ်ဒေသများ၌ ကျောင်းကြောင်း ပညာရေး ဌာန ချိတ်ဆက်မှု
ပညာရေးဆိုင်ရာ ဝင်ရောက်နိုင်မှုသည် ကလေးရှိသော မိသားစုများ မြို့နယ် ရွေးချယ်ရာ၌ အရေးပါသော အချက်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ Myanmar Education Statistics 2024 (Ministry of Education) အရ ရန်ကုန်တိုင်းတွင် အထက်တန်းကျောင်း ၂၈၀ ကျော်ရှိပြီး တကောင်တွင်းနယ်မြေ မြို့နယ်ဖြစ်သော ကမာရွတ်၊ လမ်းမတော်တို့တွင် International School ၁၂ ကျောင်း ဝန်ရောင်းများ ဖြင့် နှစ်စဉ် ကျပ် သိန်း ၃,၀၀၀ မှ ၈,၀၀၀ အထိ ကုန်ကျသည်။ Horizon International School၊ International School of Myanmar (ISM) နှင့် Chatrium International School တို့သည် ကမာရွတ်နှင့် ဒဂုံဒေသတွင် ဗဟိုချက်မကျပြီး ထိုဒေသနီးနား နေထိုင်မှုသည် ကလေးများ သယ်ပို့ မှုကုန်ကျစရိတ် သိသိသာသာ လျော့ကျစေသည်။
ဆူးလေ ရပ်ကွက်ဒေသနှင့် ရေတာရှည်ပြည်သူ့ပညာ ကျောင်းများသည် ကျောင်းသားများ ပြည့်ကျပ်မှု ပြဿနာ ကြုံနေပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် UNICEF Myanmar Education Report မှ ဒဂုံမြောက်ပိုင်းနှင့် မြောက်ဒဂုံ ဒေသများတွင် ကျောင်းတန်းခွဲတစ်ခုလျှင် ကျောင်းသား ၄၅ မှ ၆၀ ယောက်ကြားရှိသော ပြဿနာကို ထောက်ပြသည်။ ထိုကြောင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှ ရေပြင်ညီ စောင့်ရှောက်ရေးအစီအမံ (Early Childhood Care and Education, ECCE) ဌာနများကို တောင်ဒဂုံ၊ ဒဂုံဆိပ်ကမ်း တို့တွင် ချဲ့ထွင်ဆောင်ရွက်ရန် ဒေသဆိုင်ရာ ပညာရေးဌာနမှ စီစဉ်နေသည်ဟု Ministry of Education Yearbook 2025 မှ ဖော်ပြသည်။
ရန်ကုန် မြို့နယ်ဒေသများ၌ ရေ၊ မီး၊ အင်တာနက် အခြေခံ အဆောက်အဦ စစ်တမ်းချက်
မြို့နယ်ဒေသ ရွေးချယ်ရာ၌ အခြေခံ ဝန်ဆောင်မှုများ ရရှိနိုင်မှု အရေးကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ Yangon City Development Committee (YCDC) 2024 Infrastructure Report အရ မြို့ပြ ဗဟိုသည် ရေ ၂၄ နာရီ ရရှိမှုနှုန်း ၇၈ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် ထိပ်ဆုံးတွင် ရှိပြီး မြောက်ဒဂုံ၊ ဒဂုံမြောက်ပိုင်း ဒေသများတွင် ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသာ ဖြစ်သဖြင့် ကျန်ချိန်ကို ကျော်ချိတ်ရေ သိုလှောင်ထားရသည်။ မှော်ဘီ နှင့် လှည်းကူး မြို့နယ်ဝန်းကျင်တွင် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းအောက်တွင် ရှိနေပြီး ကျူးငန်းရေ ကိုလည်း မှီခိုရသေးသည်ဟု YCDC မှ ဖော်ပြသည်။
မီးကဏ္ဍတွင် YESC (Yangon Electricity Supply Corporation) ၏ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒေတာ အရ ကြည့်မြင်တိုင်နှင့် ဒဂုံမြို့သစ် ဒေသများသည် လစဉ် ပျမ်းမျှ မီးပျက်ချိန် ၆ နာရီ အောက်တွင် ရှိပြီး ဝေးလံသော မြို့နယ်များတွင် ၃၀ မှ ၆၀ နာရီ အထိ ရောက်တတ်သည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ကုမ္ပဏီ ငှားရမ်းသူများသည် ထို ကွာဟမှုကြောင့် UPS System နှင့် Solar Backup တပ်ဆင်ရသည်မှာ ကုန်ကျစရိတ် တိုးစေသည်ဟု Myanmar Energy Watch Report 2024 မှ ထောက်ပြသည်။ Fiber Internet ဆိုင်ရာတွင် Ooredoo Myanmar နှင့် MPT တို့၏ ၂၀၂၄ ကွန်ယက် ကျောက်ပြောင်းမှု မြေပုံ အရ ကမာရွတ်၊ မရမ်းကုန်း ဒေသများတွင် Fiber-to-Home ဝန်ဆောင်မှု ၈၅ ရာခိုင်နှုန်း ရပ်ကွက်ဖုံးလွှမ်းမှု ရှိပြီး ဒဂုံဆိပ်ကမ်း ဒေသတွင် ၵ၅ ရာခိုင်နှုန်းသာ ဖုံးလွှမ်းသေးသည်။
ရန်ကုန် မြို့နယ်ဒေသများ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု နှင့် စီးပွားဖွင့်လှစ်ရန် နှိုင်းချက်ကွင်းပြ လမ်းညွှန်
စီးပွားရေး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် လုပ်ငန်းဖွင့်လှစ်ရန် စီစဉ်သူများအတွက် မြို့နယ် ရွေးချယ်မှုသည် မဟာဗျူဟာ အရ အရေးပါသည်။ Directorate of Investment and Company Administration (DICA) 2024 Annual Investment Summary မှ ရန်ကုန်တွင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အများဆုံး ဒေသမှာ ဒဂုံမြို့သစ်ဆိပ်ကမ်း ဖြစ်ပြီး ကုန်ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်း ၁၄၀ ကျော်နှင့် ကုန်သိုလှောင်ရုံ ၈၀ ကျော် ရှိသည်။ ဈေးကွက်ဝင်ငွေ ကောင်းရန် အလားအလာ ရှိသော ရပ်ကွက်ဒေသ စီးပွားရေး ဆိုင်ဖွင့်ခြင်းအတွက် မြောက်ဥက္ကလာပ မြို့နယ်သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ဆိုင်ငယ် ၃,၀၀၀ ကျော် တိုးတက်ဖွင့်လှစ်မှုဖြင့် ထိပ်ဆုံး ရပ်ကွက် စီးပွားရေး တိုးချဲ့ဒေသ ဖြစ်လာသည်ဟု Yangon Region Chamber of Commerce 2024 Report မှ ဖော်ပြသည်။
Office Space ငှားရမ်းမှုအတွက် Centerpoint of Myanmar Tower (ကြည့်မြင်တိုင်) နှင့် FMI Centre (ဗဟိုမြို့) တို့တွင် Grade A Office Space တစ်စတုရန်းပေ USD ၁.၅ မှ ၂.၈ ဖြင့် ရရှိနိုင်ပြီး Tech Startup များအတွက် Coworking Space ရွေးချယ်ရာ၌ ကမာရွတ်ဒေသ Impact Hub Yangon နှင့် MICT Park ဒေသရှိ Startup Lab တို့ကို DICA Startup Ecosystem Survey 2024 မှ ဦးစားပေးနေရာ တစ်နှင့် နှစ် ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းများအတွက် Thilawa SEZ (ထိလားဝါ အထူး စီးပွားရေးဇုန်) သည် ကျပ်ငွေနှင့် ဒေါ်လာ နှစ်မျိုး အခြေပြုသော ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ဆောင်မှု ရနိုင်ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်အထိ ကုမ္ပဏီ ၁၁၃ ခု ပါဝင်ရင်းနှီးနေသည်ဟု Thilawa SEZ Management Committee 2024 မှ ဖော်ပြသည်။
ရန်ကုန် မြို့နယ်ဒေသများ၌ ဈေးကွက်နှင့် စားသောက်ဆိုင် စီးပွားရေး ဖြစ်ပေါ်မှု
ရန်ကုန်မြို့၏ မြို့နယ်တစ်ခုစီတွင် ဈေးကွက်စီးပွားရေးပုံစံ ကွဲပြားခြားနားမှုများ ရှိပြီး ၎င်းတို့သည် ဒေသခံများ၏ နေ့စဉ်ဘဝနှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်နွှယ်နေသည်။ မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်တွင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် Myanmar Business Statistics အရ မှတ်ပုံတင်ထားသော ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းပေါင်း ၄,၂၀၀ ကျော် ရှိပြီး ၎င်းတွင် စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန် ကုန်သည်လုပ်ငန်း ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ပါဝင်သည်။ ဒဂုံမြို့သစ် (မြောက်ပိုင်း) မြို့နယ်တွင် ကြက်ဥ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့် ငါးတို့ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားသော ဈေးကြီးပေါင်း ၁၂ ခု ရှိပြီး တနေ့ကို ဝယ်သူပေါင်း ၅,၀၀၀ မှ ၈,၀၀၀ အတွင်း ရောက်ရှိလာကြသည်ဟု ၂၀၂၄ ခုနှစ် Yangon City Development Committee (YCDC) စစ်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။
ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်နှင့် ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်တို့တွင် စားသောက်ဆိုင်ကဏ္ဍ ပေါ်ထွန်းမှု အင်မတန်မြင့်မားသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် Food and Beverage Association of Myanmar ၏ အချက်အလက်များအရ ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်တွင် မှတ်ပုံတင်ထားသော စားသောက်ဆိုင် ၈၅၀ ကျော်ရှိပြီး ညပိုင်းဈေးကွက် (Night Market) မှ တနေ့ ဝင်ငွေ ကျပ်သိန်း ၅,၀၀၀ မှ ၇,၀၀၀ ကြားရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းသည်။ ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်တွင် Road 49 ဝန်းကျင်ဒေသသည် Café နှင့် Restaurant ဆိုင်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော် ရှိသောနေရာဖြစ်ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း ဆိုင်အသစ်ဖွင့်မှု ၃၅ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့သည်ဟု Yangon Region Chamber of Commerce မှ ထုတ်ပြန်ထားသည်။
ဒေါပုံမြို့နယ်နှင့် ဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်တို့တွင် ပင်လယ်ငါးနှင့် ဆားငါး ကုန်သည်လုပ်ငန်းများ ထင်ရှားပြီး ဤမြို့နယ်နှစ်ခုမှ ငါးနှင့် ရေထွက်ပစ္စည်း ထုတ်ကုန်တန်ဖိုးသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် Department of Fisheries Myanmar အချက်အလက်များအရ နှစ်စဉ် ကျပ်သန်းပေါင်း ၃ ဒသမ ၂ ဘီလီယံ ကျော်ရှိသည်။ ကမ်းနားမြို့နယ်တွင် ဆိပ်ကမ်းဆိုင်ရာ ကုန်တင်ကုန်ချ စီးပွားရေးနှင့် ချိတ်ဆက်ကာ တင်သွင်းကုန် ဖြန့်ဖြူးသောလုပ်ငန်း ၃၀၀ ကျော် ရှိသောကြောင့် ဒေသ၏ GDP ထောက်ကူမှု တိုင်းတာနိုင်ရန် ဆက်လက်လေ့လာစရာ ကဏ္ဍ ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန် မြို့နယ်ဒေသများ၌ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာရေး ဌာနများ ပူးပေါင်းသုံးသပ်ချက်
ရန်ကုန်မြို့သည် ဘာသာပေါင်းစုံနှင့် လူမျိုးပေါင်းစုံ နေထိုင်ရာဒေသဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ မြို့နယ်တစ်ခုစီတွင် ဘုရားကျောင်းများ၊ မစ်ရှင်ကျောင်းများ၊ ဗလီဝတ်ကျောင်းများနှင့် ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်းများ ထူးချွန်စွာ ပေါ်ထွန်းနေသည်။ ဗဟိုမြို့နယ်ရှိ ရွှေတိဂုံဘုရားသည် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသည်ပေါင်း နှစ်စဉ် ၂ သန်းကျော် ရောက်ရှိလေ့ရှိပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ် Myanmar Tourism Federation ၏ အချက်အလက်အရ ၎င်း၏ ဝင်ငွေသည် ဘုရားကျောင်း ထိန်းသိမ်းမှု ကုန်ကျစရိတ် အနေဖြင့် ကျပ်ဘီလီယံ ၁ ကျော် ဖြစ်သည်။
ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်တွင် Koehmaran Mosque အပါအဝင် မှတ်ပုံတင်ထားသော ဗလီဝတ်ကျောင်း ၁၄ ခု ရှိပြီး ဤမြို့နယ်၏ မွတ်ဆလင် ဒေသခံများ ၂၀,၀၀၀ ကျော် နေထိုင်ကြသည်ဟု ၂၀၂၃ ခုနှစ် Myanmar Census Preliminary Report တွင် ဖော်ပြသည်။ ဒဂုံမြို့နယ်နှင့် ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်တွင် ဟိန္ဒူ ကြောင်ဘုရားကျောင်းများ ၈ ခုနှင့် ထမိုးဘုရားကျောင်းများ ရှိပြီး ၎င်းတို့သည် ဒေသ၏ ယဉ်ကျေးမှု ကွဲပြားမှုကို ထင်ဟပ်သည်။ ဒေသ Administration မှ မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် Christian Church ၁၂ ခုနှင့် Monastery ပေါင်း ၄၅ ခု ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် YCDC ဖွဲ့စည်းပုံ မှတ်ပုံများတွင် ထည့်သွင်းမှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
ယဉ်ကျေးမှု ဌာနများ အနေဖြင့် ကမာရွတ်မြို့နယ်တွင် Inya Lake Hotel ဝန်းကျင်ဒေသ ပြတိုက်နှင့် National Museum of Myanmar ကြောင့် ပညာရေး ဆောင်ရွက်မှုကဏ္ဍ ထင်ရှားသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် Ministry of Hotels and Tourism ၏ ဧည့်သည် မှတ်တမ်းအရ National Museum သို့ တနှစ် ဆင်းသက်လာသည့် ဧည့်သည် ၁၅၀,၀၀၀ ကျော် ရှိသောကြောင့် ကမာရွတ်မြို့နယ်သည် ယဉ်ကျေးမှု ခရီးသွားများအတွက် ဦးစားပေး ရွေးချယ်မှု ဒေသ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ ဘုရားများ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု ကုန်ကျစရိတ်ကို မြို့နယ်ကောင်စီများ မြို့နယ်ဘတ်ဂျက်မှ ထောက်ပံ့ပေးသောကြောင့် ဘာသာရေး ဌာနများ ထိမ်းသိမ်းမှုနှင့် ဒေသ ဖွံ့ဖြိုးရေး ဆက်နွှယ်မှုသည် ရှေ့ဆက်လေ့လာစရာ ကဏ္ဍ ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန် မြို့နယ်ဒေသများ၌ သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကြိုတင်ကာကွယ်မှုနှင့် ရပ်ကွက် ဘေးမဲ့နေရာ စီမံကိန်း
ရန်ကုန်မြို့၏ ပထဝီအနေအထားကြောင့် မိုးရာသီတွင် ရေကြီးရေလျှံမှုနှင့် မုန်တိုင်းတိုက်ခိုက်မှုတို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ချေ မြင့်မားသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် UNDP Myanmar Risk Analysis Report အရ ရန်ကုန်မြို့ မြို့နယ် ၃၃ ခုအနက် ၁၇ ခုသည် ရေကြီးမှု ဖြစ်နိုင်ချေ မြင့်မားသော ဒေသများ ဖြစ်ပြီး ၎င်းတွင် ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်၊ ဒေါပုံမြို့နယ်နှင့် မင်္ဂလာတောင်ညွှန့်မြို့နယ်တို့ ပါဝင်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ရေမြောင်း ဆိုးနွမ်းနေသော ဒေသများဖြစ်သော ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ် အချို့ ရပ်ကွက်များတွင် မိုးသည်းထန်ချိန် ၂ နာရီ အတွင်း ရေမြင့်မှု ၁ ဒသမ ၅ မီတာ ထိ ရောက်ရှိနိုင်ကြောင်း ၂၀၂၄ ခုနှစ် YCDC Engineering Department မှ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
ဘေးမဲ့နေရာ စီမံကိန်း (Community Disaster Preparedness Plan) ကို ရပ်ကွက် ၃ ငါးချုပ် ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးများမှ တဆင့် ဆောင်ရွက်ကြပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း ရန်ကုန်မြို့ မြို့နယ် ၂၂ ခုတွင် Disaster Risk Reduction (DRR) Committee ဖွဲ့စည်းပြီးဖြစ်ကြောင်း Department of Social Welfare Myanmar ၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြသည်။ ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်တွင် Evacuation Route ကို မြို့နယ် ၈ ရပ်ကွက် ၅ ကွက်တွင် ပြဌာန်းပြီးဖြစ်ကာ ဘေးလွတ်ရာ ခေတ္တနေရာ ၃ နေရာ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ဒဂုံမြို့သစ် (တောင်ပိုင်း) မြို့နယ်တွင် ၂,၅၀၀ ဦးဆနိုင်သော ဘေးလွတ်ရာ ပရိဝဏ်ကျောင်း ၂ ခုကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် OCHA မြန်မာနိုင်ငံ ကယ်ဆယ်ရေး Cluster မှ မှတ်ပုံတင်ထားသည်ဟု ဖော်ပြသည်။
မြို့နယ်ဒေသ ဘေးအန္တရာယ် ကြိုတင်ကာကွယ်ရေး ခြားနားချက်ကို အောက်ပါဇယားဖြင့် ယှဉ်တွဲကြည့်နိုင်သည်။ ဒဂုံဆိပ်ကမ်းနှင့် ဒေါပုံမြို့နယ်တို့သည် ရေကြီးဖြစ်နိုင်ချေ အများဆုံးဒေသများဖြစ်ပြီး Early Warning System ချိတ်ဆက်မှုလည်း အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ ရှိသေးသောကြောင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ADPC (Asian Disaster Preparedness Center) စစ်တမ်းအရ ဤမြို့နယ် ၂ ခုကို Tier 2 Risk Zone အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ကမာရွတ်မြို့နယ်နှင့် ရွှေပြည်သာမြို့နယ်တို့သည် မြေပြင်မြင့်မားသောကြောင့် ရေကြီးဖြစ်နိုင်ချေ နည်းပြီး Tier 1 Low Risk Zone ဖြစ်သည်ဟု တူညီသော စစ်တမ်းတွင် ဖော်ပြသည်။ ဤဘေးအန္တရာယ် အချက်အလက်များသည် နေရာချထားရွေးချယ်ရာတွင် မိသားစုများနှင့် လုပ်ငန်းရှင်များ ထည့်သွင်းစဉ်းစားသင့်သည့် အချက်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
| မြို့နယ် | ရေကြီးဖြစ်နိုင်ချေ | DRR Committee | ဘေးလွတ်ရာ နေရာ |
|---|---|---|---|
| ဒဂုံဆိပ်ကမ်း | မြင့် (Tier 2) | ရှိ | ၂ နေရာ |
| ဒေါပုံ | မြင့် (Tier 2) | ရှိ | ၃ နေရာ |
| မင်္ဂလာတောင်ညွှန့် | အလယ်အလတ် | ရှိ | ၄ နေရာ |
| ကမာရွတ် | နည်း (Tier 1) | ရှိ | ၅ နေရာ |
| ရွှေပြည်သာ | နည်း (Tier 1) | ဆက်လက် ဖွဲ့စည်းဆဲ | ၁ နေရာ |
ရန်ကုန် မြို့နယ်ဒေသများ၌ ဒစ်ဂျစ်တယ် မြေပုံ ကိရိယာများနှင့် GIS ဒေတာ အသုံးပြုနည်း လက်တွေ့ လမ်းညွှန်
ရန်ကုန်မြို့၏ မြို့နယ်နှင့် ရပ်ကွက်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ဒစ်ဂျစ်တယ် ကိရိယာများဖြင့် ရှာဖွေသောအခါ မည်သည့် platform ကို မည်သည့် ရည်ရွယ်ချက်အတွက် အသုံးပြုသင့်သည်ကို သိရှိဖို့ အရေးကြီးသည်။ Google Maps ၌ ရန်ကုန်မြို့၏ မြို့နယ် ၃၃ ခု ကို layer အနေဖြင့် ကြည့်ရှုနိုင်ပြီး Street View ဝန်ဆောင်မှုမှတစ်ဆင့် ရပ်ကွက်အတွင်း လမ်းများကို မသွားရောက်ဘဲ ကြိုတင်စစ်ဆေးနိုင်သည်။ OpenStreetMap (OSM) ကမူ ရန်ကုန်မြို့အတွင်း ဆေးရုံ၊ ကျောင်း၊ ဘုရားကျောင်း တည်နေရာ layer များကို အခမဲ့ download ပြုလုပ်ခွင့်ပေးထားသည်။ Humanitarian OpenStreetMap Team (HOT) ၏ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာအရ မြန်မာနိုင်ငံ OSM ဒေတာ accuracy မှာ မြို့ပြဒေသများတွင် ၈၇ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရောက်ရှိနေသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ Central Statistical Organization (CSO) ၏ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး GIS Portal ကို အများပြည်သူ အသုံးပြုနိုင်ရန် ဖြန့်ချိထားပြီး မြို့နယ်ဘောင်မျဉ်းများ၊ လူဦးရေ ကွာဟချက်မြေပုံများ တင်ဆောင်ထားကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ဤ portal ကို cso.gov.mm ဝဘ်ဆိုဒ်မှ access ရနိုင်သည်။ မြေပုံ ဒေတာကို QGIS software ဖြင့် ဆန်းစစ်ပါက မြို့နယ်တစ်ခုချင်းစီ၏ ဧရိယာ၊ လူဦးရေ သိပ်သည်းမှုနှင့် အဆောက်အဦ ဖြန့်ဖြူးမှု ကို တိကျစွာ တွက်ချက်နိုင်သည်။ QGIS သည် Windows, Mac, Linux ပေါ်တွင် အလုပ်လုပ်ပြီး အသုံးပြုမှု tutorial များကို qgis.org တွင် ရှာဖွေနိုင်သည်။
လက်တွေ့ အသုံးပြုသူများအတွက် အဆင့်ဆင့် လုပ်ဆောင်ချက်မှာ ဤသို့ဖြစ်သည်။ ပထမဦးစွာ Google Earth Pro (အခမဲ့) ကို download ပြုလုပ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့ coordinates (16.8661 N, 96.1951 E) ကို ထည့်သွင်းကာ မြို့နယ်ဒေသများကို aerial view ဖြင့် ကြည့်ရှုသည်။ ဒုတိယအဆင့်တွင် OSM မှ Yangon ward boundary shapefile ကို download ပြုလုပ်ကာ QGIS ထဲသို့ import ချသည်။ တတိယအဆင့်တွင် CSO GIS Portal မှ လူဦးရေ ဒေတာ CSV ဖိုင်ကို join ပြုလုပ်ကာ choropleth မြေပုံ ဖန်တီးသည်။ ဤနည်းဖြင့် မြို့နယ်တစ်ခုချင်း၏ လူဦးရေ သိပ်သည်းမှုကို အရောင်ကွဲပြားမှု visual ဖြင့် ချက်ချင်းနားလည်နိုင်သည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် သုတေသနပြုသူများ နှစ်ဦးစလုံးအတွက် ဤ workflow သည် ကုန်ကျစရိတ် သုညနှင့်နီးကပ်ပြီး အချက်အလက် တိကျမှုလည်း မြင့်မားသည်။
ရန်ကုန် မြို့နယ်ဒေသများ၌ ငှားရမ်းအိမ်ရာ ဈေးကွက် လိမ်လည်မှုများနှင့် သတိထားရမည့် အချက်များ
ရန်ကုန်မြို့တွင် အိမ်ငှားရှာဖွေသောအခါ ကြုံတွေ့နိုင်သည့် လိမ်လည်မှုပုံစံများနှင့် ကာကွယ်ရေး နည်းလမ်းများကို နားလည်သိရှိထားမှသာ ငွေကြေး ဆုံးရှုံးမှုမှ ရှောင်ကွင်းနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ Yangon Real Estate Developers Association (YREDA) ၏ ၂၀၂၄ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာတွင် ရန်ကုန်မြို့၌ တစ်နှစ်တာ ကာလအတွင်း အိမ်ငှားဆိုင်ရာ တိုင်ကြားမှု ၁,၂၀၀ ကျော် ရရှိခဲ့ပြီး ထိုတိုင်ကြားမှုများ၏ ၄၃ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ပေးငွေ လဲလှယ်ပြီးနောက် နေရာ ဆွေးနွေးနိုင်မှု ပျက်ကွက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။
မြို့နယ်ဒေသ အလိုက် အဖြစ်များဆုံး လိမ်လည်မှု ပုံစံများမှာ ကွဲပြားသည်။ ဗိုလ်တစ်ထောင်၊ ပဲခူး၊ လသာ မြို့နယ်များတွင် “ပဒေသာ ငှားရမ်းခြင်း” ဟုခေါ်သော တကယ်မရှိသည့် ခန်းများကို မြေပုံပုံစံဖြင့် ပြသပြီး ငွေပေးသောအခါ ဆက်သွယ်မှုပြတ်တောက်သည့် ပုံစံ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။ ဒဂုံ၊ ဒဂုံဆိပ်ကမ်း မြို့နယ်များတွင် တိုက်ခန်း တစ်ခုကို မတူသည့် ငှားသူ နှစ်ဦးသုံးဦးသို့ တပြိုင်နက် ငှားရမ်းသည့် “အတိုက် ငှားရမ်း” လိမ်လည်မှုများ ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။
ကာကွယ်ရေး အဆင့်ဆင့် လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ ဤသို့ဖြစ်သည်။ ပထမအဆင့်တွင် မြို့နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံးမှ အိမ်ရှင် ownership အထောက်အထား (ဟောင်းစာချုပ် သို့မဟုတ် Grant အမည်) ကို တိုက်ရိုက် တောင်းခံ စစ်ဆေးသည်။ ဒုတိယအဆင့်တွင် Myanmar Real Estate (myanmarrealestate.com.mm) သို့မဟုတ် FrontDoor.com.mm ကဲ့သို့သော မှတ်ပုံတင်ဝဘ်ဆိုဒ်များမှတစ်ဆင့်သာ ငှားရမ်းခြင်းကို ဦးစားပေးသည်။ တတိယအဆင့်တွင် ငွေပေးချေမှုကို ရန်ကုန် Notary Public ရုံး သို့မဟုတ် ဘဏ်ကြောင်းမှသာ ပြုလုပ်ပြီး ငွေသားဖြင့် လွှဲပြောင်းခြင်းကို တတ်နိုင်သမျှ ရှောင်ကြဉ်သည်။ YREDA ၂၀၂၄ ညွှန်ကြားချက်အရ တရားဝင် ကျောက်မျက်ရတနာ ငှားရမ်းစာချုပ်တွင် သက်သေ နှစ်ဦး၊ ရောင်းသူနှင့် ဝယ်သူ နှစ်ဦး၏ NRC မိတ္တူ ပါဝင်ရမည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤ checklist ကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားပါက မြို့နယ်ငှားရမ်းရာတွင် ငွေကြေး ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် လျှော့ချနိုင်ကြောင်း YREDA ၏ ဒေတာများမှ ဖော်ပြသည်။
ရန်ကုန် မြို့နယ်ဒေသများ၌ လူဦးရေ သိပ်သည်းမှု နှင့် မြေဧရိယာ အချိုးအစား ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ
ရန်ကုန်မြို့၏ မြို့နယ် ၃၃ ခုသည် လူဦးရေ သိပ်သည်းမှုနှင့် မြေဧရိယာ အချိုးအစားတွင် ကြီးမားသော ကွာဟချက်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း ၂၀၁၄ (Census 2014, DICA) အရ ရန်ကုန်မြို့လုံးဆိုင်ရာ လူဦးရေမှာ ၇.၃ သန်းကျော်ရှိပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ခန့်မှန်းချက် (UN Population Fund Myanmar) အရ ၈ သန်းနီးပါးသို့ ရောက်ရှိနေသည်။
မြို့ပြဆိုင်ရာ သုတေသနနှင့် နယ်မြေ စီမံကိန်း ဦးစီးဌာန (DUHD, ၂၀၂၂) မှ ထုတ်ပြန်သော ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်တွင် မြို့တွင်းမြို့နယ်ဖြစ်သော ပန်းဘဲတန်းသည် မြေဧရိယာ ၂.၉ စတုရန်းကီလိုမီတာသာ ရှိသော်လည်း၊ လူဦးရေ သိပ်သည်းမှု တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျင် လူ ၃၃,၀၀၀ ကျော်ဖြင့် ရန်ကုန်တွင် အမြင့်ဆုံးဒေသ ဖြစ်သည်။ ထိုနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်မှာ မြေဧရိယာ ၂၄၈ စတုရန်းကီလိုမီတာရှိပြီး သိပ်သည်းမှုမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျင် လူ ၅,၀၀၀ ခန့်သာ ရှိသည်။
| မြို့နယ် | မြေဧရိယာ (စတုရန်းကီလိုမီတာ) | ခန့်မှန်းလူဦးရေ (၂၀၂၂) | သိပ်သည်းမှု (လူ/စကမ) |
|---|---|---|---|
| ပန်းဘဲတန်း | 2.9 | 96,000 | 33,103 |
| လသာ | 5.7 | 147,000 | 25,789 |
| ဗဟန်း | 18.9 | 279,000 | 14,762 |
| သာကေတ | 36.8 | 387,000 | 10,516 |
| မင်္ဂလာဒုံ | 248.3 | 1,240,000 | 4,994 |
ဤဒေတာများသည် နေထိုင်ရာနေရာ ရွေးချယ်ရာတွင် လက်တွေ့ အထောက်အကူ ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ သိပ်သည်းသော မြို့တွင်းမြို့နယ်များတွင် ကားပါကင် ဝင်ဆန်မှု ကျဉ်းမြောင်းပြီး လမ်းပိတ်ဆို့မှု ပိုများသည်။ DUHD ၂၀၂၂ စစ်တမ်းအရ ပန်းဘဲတန်းနှင့် လသာတွင် တစ်ဦးချင်း အနေနှင့် မြေဧရိယာ ပျမ်းမျှ ၈.၅ စတုရန်းမီတာသာ ကျသင့်ပြီး ကုလသမဂ္ဂ နေရာချထားရေး လုပ်ငန်းစည်းမျဉ်း (UN-Habitat) က သတ်မှတ်သော အနည်းဆုံး ၁၄ စတုရန်းမီတာထက် နိမ့်ကျနေသည်။ ထို့ကြောင့် မြို့ပြ ဝန်ကြီးဌာနသည် မင်္ဂလာဒုံ၊ ဒဂုံဆိပ်ကမ်း၊ ဒဂုံမြို့သစ် တောင်ပိုင်းများတွင် လူဦးရေ ပြန့်ကျဲသည့် ပြောင်းရွှေ့ตั้งချနေထိုင်ရေး စီမံကိန်း (Decentralized Settlement Plan, ၂၀၂၁) ကို ချမှတ်ထားသည်။ ဤကိန်းဂဏာန်းများကို Google Earth Engine ပေါ်ရှိ HRSL (High Resolution Settlement Layer, Meta AI, ၂၀၂၃) ဒေတာဖြင့် မြေပုံပေါ်တွင် ကြည့်ရှုနိုင်သည်။
ရန်ကုန် မြို့နယ်ဒေသများ၌ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း စက်မှုဇုန်များ တည်နေရာ နှင့် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ
ရန်ကုန်တွင် မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကော်မရှင် (MIC, ၂၀၂၄) မှ အတည်ပြုသော စက်မှုဇုန် ၃၁ ခုရှိပြီး ၎င်းတို့သည် မြို့နယ်ဒေသများ အလိုက် ကွဲပြားသော အလုပ်အကိုင် ဖြစ်ပေါ်မှုနှုန်းကို ဖန်တီးပေးသည်။
မင်္ဂလာဒုံ မြို့နယ်တွင် Thilawa SEZ (Special Economic Zone) ပါဝင်ပြီး ၂၀၂၄ MIC နှစ်ပတ်လည် အစီရင်ခံစာ အရ ကုမ္ပဏီ ၁၀၇ ခုနှင့် အလုပ်သမား ၅၀,၀၀၀ ကျော် တိုက်ရိုက် အလုပ်အကိုင် ရရှိနေသည်။ Thilawa SEZ ၏ Zone A တွင် မြေငှားရမ်းဈေး တစ်ဧက ဒေါ်လာ ၁၂,၀၀၀ မှ ၁၈,၀၀၀ ကြားရှိပြီး Zone B တွင် ဒေါ်လာ ၈,၀၀၀ မှ ၁၂,၀၀၀ ကြားရှိသည် (Thilawa SEZ Management Committee, ၂၀၂၄)။
ဟလင်းမြို့နယ်ရှိ ဟလင်းစက်မှုဇုန်တွင် အထည်ချုပ်နှင့် ကုန်ပစ္စည်း ထုပ်ပိုးရေး လုပ်ငန်းများ အများစု ရှိပြီး Myanmar Garment Manufacturers Association (MGMA, ၂၀၂၃) အရ ဤဇုန်တစ်ခုတည်းမှ ၀တ်စုံ တင်ပို့ရေး ဝင်ငွေ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပေါ်သည်။ ရည်ညွှန်ရမည့် အချက်မှာ ဤမြို့နယ်တွင် အလုပ်သမား နေပြည်ဒေသများ ဖြစ်သော ရွာတော၊ ပေါက်ခေါင်း ရပ်ကွက်များမှ နေ့စဉ် အလုပ်သမားများ ဝင်ရောက်လာသောကြောင့် ကားဌားခ (Shuttle Bus) ကုန်ကျစရိတ် တစ်လ ၃၅,၀၀၀ မှ ၅၀,၀၀၀ ကျပ်ကြားရှိသည်ဟု Hlaing Industrial Zone Tenants Association (၂၀၂၃) က မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
ဒဂုံဆိပ်ကမ်း မြို့နယ်ရှိ ဆိပ်ကမ်းနှင့် ဆက်စပ်သော ကုန်လှောင်ရုံ (Dry Port) နှင့် ကုန်တင်ချ (Logistics Hub) ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများသည် MIC ၂၀၂၄ အစီရင်ခံစာ အရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဒေါ်လာ ၂.၁ ဘီလီယံ ကျော်ဖြင့် ရန်ကုန်ပြင်ပ ဂေဟဒေသ (Peri-Urban) တွင် အများဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသော ကဏ္ဍ ဖြစ်သည်။ မြို့နယ် ရွေးချယ်ချိန်တွင် ကိုယ်တိုင် ပါဝင်သော ကဏ္ဍ၊ ထိုစက်မှုဇုန် အနီး နေထိုင်ခြင်းဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ကုန်ကျစရိတ် မည်မျှ သက်သာနိုင်မည်ကို Google Maps Distance Matrix API ဖြင့် ကြိုတင် တွက်ချက်နိုင်သည်။
ကိုးကားရင်းမြစ်များ
1. UNFPA / Myanmar Census 2014 – ရန်ကုန်ဒေသ လူဦးရေနှင့် မြို့နယ်ဖွဲ့စည်းပုံ ကိန်းဂဏာန်းများ – https://myanmar.unfpa.org/
2. JICA (Japan International Cooperation Agency) – ရန်ကုန်မြို့ပြ ဖွံ့ဖြိုးရေး မာစတာပလင် ၂ဝ၁၈ – https://www.jica.go.jp/
3. Wikipedia – Yangon Region – ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ခြုံငုံသုံးသပ်ချက် – https://en.wikipedia.org/wiki/Yangon_Region
4. Wikipedia – Yangon – ရန်ကုန်မြို့ အကြောင်း ခြုံငုံ မှတ်တမ်း – https://en.wikipedia.org/wiki/Yangon
5. UNESCO World Heritage Programme – ကိုလိုနီခေတ် ရန်ကုန် အမွေအနှစ်ဒေသ ထိန်းသိမ်းရေး – https://whc.unesco.org
ရန်ကုန်မြို့ရှိ ထင်ရှားသော ဘုရားစေတီများ – သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဖူးမျှော်နည်း
